Schorriemorrie uit het land van Snorri

De overheid geeft, de overheid neemt.

Terwijl het Rijk honderden miljarden beschikbaar stelt om het bancaire betalingsverkeer weer op gang te krijgen, blijken lagere overheden er lustig op los te bankieren in IJsland. Daar hebben zeker acht gemeenten een bedrag van 59,5 miljoen en mogelijk 85 miljoen euro op spaarrekeningen gezet bij Landsbanki, de moederbank van internetspaarbank Icesave.

IJsland. Het land van zangeres Björk Guðmundsdóttir, geisers, gletsjers, walvisvangst en de 12de-eeuwse schrijver van Noorse sagen, Snorri Sturluson. Goed voor avontuurlijke vakanties en voor liefhebbers van de Edda.

Maar ook een land om te bankieren?

IJsland heeft een tekort op de betalingsbalans van ruim 18 procent. Dit enkele gegeven betekent dat alle financieel-economische signalen op rood staan, en al een tijdje stonden. De munt, de IJslandse kroon, maakt een duikvlucht en is het afgelopen kwartaal met een kwart in waarde gedaald.

De profilering van IJsland als financieel offshorecentrum is gebaseerd op banken die spaarrekeningen aanbieden. Met agressieve campagnes werden tarieven net iets boven de gangbare marktrente beloofd. Zonder bezoek aan een lokale bank in Reykjavik via internet met een muisklik binnen bereik. Gegarandeerd en zonder risico’s, want het ging om spaarrekeningen in euro’s.

Klein probleem: IJsland heeft geen centrale bank die euro’s uitgeeft, het is niet eens lid van de Europese Unie. IJslandse banken moeten die euro’s dus zelf op de kapitaalmarkt lenen.

Zo ontstaat een klassiek piramidespel: er moet telkens meer geld worden aangetrokken om aan de lopende verplichtingen te kunnen voldoen.

Ruim honderdduizend internetspaarders die voor een kwart procentpunt hogere rente gingen en de financiële beheerders bij een aantal gemeenten hebben dit over het hoofd gezien. Ambtenaren van de gemeenten Groningen en Mook en Middelaar waren verstandiger: ze haalden geld dat bij de IJslandse Landsbanki was gestald, tijdig terug.

Voor de gemeenten die niet zo’n vooruitziende blik hadden, zijn de IJslandse avonturen in een ravijn geëindigd. Maar beheer van (tijdelijk) kasgeld brengt altijd risico’s met zich mee, al wordt er nog zo verstandig mee omgesprongen. Ook gerenommeerde Amerikaanse en Europese banken kunnen omvallen, weten we sinds kort.

Liefhebbers van IJsland kunnen zich beter storten op de Edda dan op Icesave. De financiële crisis zorgt voor smeltende banken, geen hogere rente.