Minister Bos (Financiën) vertrouwt op ‘automatische stabilisatoren’ in Rijksbegroting

Den Haag, 9 dec. Het Centraal Planbureau is in zijn prognoses veel pessimistischer dan drie maanden geleden. Minister Bos ziet geen reden zijn begroting aan te passen.

„Ja, poeh. Alsjeblieft, zeg”, verzuchtte minister van Financiën Wouter Bos (PvdA) gistermiddag op de vraag of hij in paniek was geraakt door de voorspelling van het Centraal Planbureau (CPB) dat de Nederlandse economie volgend jaar met 0,75 procent krimpt en in 2010 een magere 1 procent zal groeien.

In 2009 staat Nederland de eerste recessie op jaarbasis te wachten sinds 1982, maar Bos deed er tamelijk laconiek over. Nederland is een rijk land, dit hebben we eerder meegemaakt, aan elke crisis komt een eind, we zagen het aankomen, 2009 wordt moeilijk, maar de trend voor 2010 is positief, relatief doet Nederland het niet slecht en met één jaar negatieve groei „mag je in je handen knijpen”.

Bovendien, aldus Bos, voert het kabinet in 2009 exact het beleid dat is toegesneden op recessiebestrijding: er was al tot lastenverlichting besloten en er wordt niet bezuinigd. De te verwachten inkomstentegenvallers worden opgevangen door het begrotingssaldo te laten stijgen.

Eerder gistermiddag was de directeur van het CPB, Coen Teulings, heel wat somberder. „Dit is een zeer bijzondere situatie waarin de wereld terecht is gekomen”, zei hij bij de presentatie van de ramingen. „Een dergelijk snelle daling van het nationaal inkomen heb ik in mijn leven nog niet meegemaakt in Nederland.”

Teulings zei ook dat de voorspelling voor 2010 met meer dan gebruikelijke onzekerheid is omgeven. „De gevolgen van de crisis zijn heel moeilijk in te schatten.”

Veel zal daarbij afhangen van de wereldhandel. Voor het eerst sinds 1975 is sprake van een absolute daling van de wereldhandel. Als die zich in de loop van volgend jaar niet herstelt, staat Nederland volgens het CPB in 2010 een verdieping en verlenging van de recessie te wachten. De vuistregel is dat 1 procent groei of krimp van de wereldhandel voor Nederland een verschil van 0,3 procent van de economische groei betekent.

In het regeerakkoord ging het kabinet uit van een gemiddelde economische groei (het ‘robuuste scenario’) van 2 procent per jaar. In de nieuwe ramingen staat Nederland in 2009 (-0,75 procent) en 2010 (1 procent) in totaal 3,75 procentpunt minder groei te wachten dan is begroot. Voor de schatkist is dat een derving van circa 10 miljard euro. Door niet te bezuinigen laat het kabinet de zogenoemde ‘automatische stabilisatoren’ van het begrotingsbeleid werken.

„We moeten rustig koers houden en niet elke keer ons beleid veranderen”, zei Bos. Volgens hem is het verstandig dat in tijden waarin de burgers minder consumptieve uitgaven doen, de overheid niet op het geld blijft zitten, maar uitgeeft. Bos gaf aan dat hij in het voorjaar zal kijken naar eventuele maatregelen voor de begroting van 2010. Hij erkende dat het streven om in 2011 een overschot van 1 procent te boeken „een stuk moeilijker” is geworden.

Ook Teulings was van mening dat het kabinet op dit moment niet moet bezuinigen. „Dit zijn bijzondere omstandigheden. Het is niet verstandig om dan nog eens extra te knijpen op de economie.”

De toonzetting van de jongste CPB-raming staat in schril contrast met die van de Macro Economische Verkenning (MEV) van nog maar drie maanden geleden. Op die MEV was de relatief rooskleurige begroting voor 2009 gebaseerd die het kabinet op Prinsjesdag presenteerde.

Op de dag vóór Prinsjesdag, maandag 15 september, viel de Amerikaanse investeringsbank Lehman Brothers om. Dat was volgens het CPB het moment waarop de problemen op de financiële markten omsloegen in een wereldwijde economische crisis.

Het CPB, dat de aanzwellende crisis in de MEV miste en het kabinet van verkeerde gegevens voorzag in september, zegt nu dat er „zwaar weer op komst” is en dat „alle seinen op rood” staan.

Is deze bekering een reden voor het kabinet om het oordeel van het CPB in twijfel te trekken? Bos: „Er is geen enkele reden om een uitstekende directeur te ontslaan.”