Werkloosheid rond de wereld
De economische recessie, ingezet door de financiële crisis, ijlt nog lang na op de arbeidsmarkt. In de Verenigde Staten zoekt bijna een op de tien volwassenen naar werk, in Spanje zelfs een op de vijf. De correspondenten van NRC Handelsblad maken de komende tijd reportages over werkloosheid rond de wereld.
Door de recessie loopt de werkloosheid wereldwijd snel op. Nederland heeft de
laagste werkloosheid van Europa. Met dank aan de deeltijdcultuur en een
streng sociaal stelsel.
Het zijn niet alleen de 35.000 mensen in deeltijd-WW die de werkloosheidcijfers laag houden. En ook niet de ongeveer 30.000 jongeren die de arbeidsmarkt nog even mijden en langer doorstuderen. Beide groepen zorgen er wel voor dat de werkloosheid hier niet zo snel groeide als verwacht, maar dat kan niet het grote verschil met andere ontwikkelde landen verklaren.
Als een meer structurele oorzaak voor de lage werkloosheid, noemt de Nijmeegse hoogleraar comparatief arbeidsmarktbeleid Erik de Gier de Nederlandse deeltijdcultuur. Nergens wordt zo veel in deeltijd gewerkt als in Nederland, stelt hij. „Dat drukt de werkloosheid enorm, omdat er simpelweg meer mensen nodig zijn om hetzelfde werk te doen.”
Spanje telt bijna 4 miljoen werklozen, oftewel 19 procent van de
beroepsbevolking. Binnen de Europese Unie ligt dit percentage alleen in
Letland nog iets hoger. De jeugdwerkeloosheid (tot 25 jaar) is binnen de EU
ongeëvenaard: ruim 42 procent.
Neem Rubén Bustos (28) en Pilar Fernández (33), een stel dat samen werkte bij de Spaanse telefoongigant Telefonica. Toen hun werkgever vanwege de diepe crisis in Spanje honderden mensen ontsloeg, raakten de twee collega-geliefden deze zomer ook samen werkloos. Hij in augustus. Zij een maand later.
Over de aanpak van de crisis door de regering, zijn ze niet enthousiast. „Die komt een beetje laat. Bijna al onze vrienden zijn inmiddels werkloos”, zegt Fernández. Sommigen hebben ze zien vertrekken naar het buitenland. Frankrijk, Italië, Ierland. Anderen zijn teruggekeerd naar de kleinere steden en dorpen waar ze oorspronkelijk vandaan komen.
Het zit Hans Dehl (47), werkloos aannemer, niet mee. Op weg naar Kopenhagen krijgt hij op deze grauwe winterochtend een lekke band. Snel monteert hij in de motregen een reservewiel, maar hij komt toch te laat voor het gesprek met de man die over zijn uitkering gaat. En dat zijn in Denemarken afspraken waarvoor je niet te laat wilt komen.
Hans, een gedrongen, goedlachse man met stug, donker haar, zit sinds maart zonder werk. De economische crisis heeft de Deense bouw zwaar getroffen. Lopende projecten worden afgerond, maar niemand waagt zich aan iets nieuws. „Er is geen architect meer die iets tekent en als architecten niet tekenen, komt er voor ons ook niets los.”
Hans maakt deel uit van een klein, maar snel groeiend leger werklozen. Twee jaar geleden kende Denemarken vrijwel geen werkloosheid. De arbeidsmarkt was oververhit. Het officiële werkloosheidspercentage stond op 2,5 procent. Inmiddels staat de teller op 6,9 procent. Tien jaar ging het in Denemarken vooral voorwaarts, nu leren veel Denen dat de economie ook anders kan.
De Russische economie belandde in een vrije val en de werkloosheid loopt hard
op. Volgens de officieele werkloosheidscijfers telt Rusland 7,1 miljoen
werklozen, maar in werkelijkheid zijn het er miljoenen meer.
Op zoek naar een beter leven trokken Natasja en Andrej Osadtsjenko in april 2008 uit Volgograd naar het 1.000 kilometer westwaarts liggende Moskou, voor veel Russen nog altijd de stad van de grote belofte. Maar ook daar is hun toekomst onzeker.
Natasja en Andrej zijn niet de enige Russen wier bestaan door de economische crisis wankelt. Veel bedrijven die in de problemen zitten, halveren de werktijden, sturen hun personeel met verplicht verlof of betalen de salarissen met maandenlange vertraging uit.
De werkloosheidsuitkeringen in Rusland stellen niet veel voor. Verdient een Rus in de provincie gemiddeld 430 euro per maand, als hij zijn werk verliest ligt zijn uitkering tussen de 19 en 109 euro, een bedrag waarvan je de gas- en lichtrekening niet kunt van te betalen, laat staan de wekelijks duurder wordende levensmiddelen. In het dure Moskou heb je als werkloze extra pech, want wegens begrotingstekorten keert het stadsbestuur geen werkloosheidsgeld uit en verwijst het werklozen naar de federale overheid.