Wikipedia herstelt ook reputaties

Rotterdam, 29 nov.

Ruud Lubbers trad 2,5 jaar geleden af als hoge commissaris voor de vluchtelingen van de Verenigde Naties. Wat was ook alweer de reden? Lubbers’ vertrek hield – kort gezegd – verband met een klacht van VN-medewerkster Cynthia Brzak. Zij zou in Genève door Lubbers seksueel geïntimideerd zijn.

Wie rond 1 oktober op de webencyclopedie Wikipedia naar een gedetailleerder antwoord zocht kon er in de biografie van Lubbers twee alinea’s over lezen. Op 27 oktober was er ineens een tussenkopje: Sexual Harassment Charge. En de alinea’s waren uitgebreider, met onder meer letterlijke citaten uit een rapport van het VN-bureau OIOS. Ook werd er naar dit rapport doorgelinkt. Positief getoonzette alinea’s over het leven van Lubbers waren bekort.

Op 6 november had iemand uit Nederland de tussenkop weer veranderd in Complaint. Het citaat en de link naar het rapport waren weer verdwenen. En nu luidt de tussenkop: Resignation After Negative Media Coverage Regarding an Unsubstantiated Complaint. En het lemma op Lubbers is op slot: niemand mag voorlopig de teksten veranderen.

Zoek op Google naar informatie over een internationaal bekende persoon en Wikipedia staat bovenaan de lijst. Dat de webencyclopedie van groot belang is voor internationaal bekende personen bleek al in augustus toen de nieuwe ‘wikiscanner’, die laat zien wie welke veranderingen heeft aangebracht in de Wikipedia, prins Friso en prinses Mabel ontmaskerde. Zij hadden zelf een pijnlijke tekst veranderd in het lemma over Mabel.

Nu is het Lubbers die heeft ingegrepen bij het lemma over hemzelf. Het ging anders dan met Mabel. Lubbers liet zijn advocaten een klacht indienen bij de Wikipedia Foundation in Florida, zo bevestigt hoofd juridische zaken Mike Godwin.

Na de klacht van Lubbers paste Wikipedia de biografie aan. In de gewraakte versie werd uitgebreid uit het voor Lubbers ongunstige rapport van het VN-onderzoeksbureau OIOS. Zo staat vermeld dat dit bureau in 2004 secretaris-generaal Kofi-Annan adviseerde tegen Lubbers gepaste maatregelen te nemen voor „onwelgevoeglijkheid en misbruik van macht.”

Lubbers had destijds felle kritiek op het VN-bureau. Hij kreeg steun van minister van Staat Max van der Stoel. Die vond het rapport ingaan tegen de fundamentele principes van het recht.

De citaten uit het rapport zijn nu weer van Wikipedia verdwenen. Ook is duidelijk de toon veranderd. Zijn vertrek wordt veel meer in verband gebracht met de negatieve mediaberichtgeving. „Het artikel is nu neutraler en zorgvuldiger”, stelt Godwin.

Neutraliteit is één van de uitgangspunten van Wikipedia, zeker als het gaat om biografieën van levende personen. Die dienen zo feitelijk mogelijk te zijn en door open bronnen te worden onderbouwd. Maar Godwin bevestigt ook dat de webencyclopedie in toenemende mate met juridische kwesties te maken heeft. Hij wijst erop dat in het discussiegedeelte de onenigheid tussen Wikipedia-gebruikers over Lubbers is na te lezen. Ook zijn oude versies en alle veranderingen terug te vinden.

Lubbers bevestigt dat hij degene is geweest die „een vraag heeft laten stellen” bij Wikipedia. Hij werd er vorige maand door iemand uit zijn omgeving op gewezen dat zijn biografie aanzienlijk bekort was. „De pagina gaf op enig moment een te eenzijdig beeld”, zegt Lubbers. „Dan kun je het zelf weer terug laten veranderen, maar dan blijf je heen en weer springen”, zegt Lubbers.

De ex-premier is „betrekkelijk content” met de huidige versie. Dat zijn pagina op slot is, is natuurlijk jammer. „Het is beter als Wikipedia kan ademen. Maar als je steeds heen en weer gaat veranderen, kun je het beter vastzetten.”

Wie niet content is, is de man die het stuk eind oktober aanscherpte. Op Wikipedia is hij actief als Joel Mc. Hij blijkt een gepensioneerde medewerker uit Genève van non-gouvermentele organisaties te zijn. Met zijn achternaam wil hij niet in de krant. Joel Mc las het Lubbers-lemma in oktober voor het eerst en vond het „veel te veel propaganda”. De pagina was volgens hem na zijn veranderingen meer feitelijk en beter onderbouwd, zeker door bijvoorbeeld letterlijk te citeren en te verwijzen naar het OIOS-rapport. „Dat past juist in het Wikipedia-beleid”.

Zijn veranderingen werden eerst nog teruggedraaid door een anonieme persoon uit Nederland. Diens zogeheten IP-adres is bekend. Duidelijk is dat deze persoon niet Lubbers zelf is. Op het internet is te achterhalen dat deze persoon een abonnement heeft bij Multikabel Quicknet, en woont in de provincie Noord-Holland of Utrecht, in ieder geval niet in Lubbers’ woonplaats Rotterdam.

Joel Mc zegt een grote fan van Wikipedia te zijn, maar hij ziet ook dat er met de groeiende invloed ook steeds vaker juridische problemen opdoemen. Dat de organisatie in Florida heeft besloten om aan Lubbers klacht gehoor te geven vindt hij zorgelijk. „Meneer Lubbers is machtig en heeft veel geld. Zijn lemma wordt nu gebruikt om zijn reputatie te herstellen.”

Als de pagina weer open gaat voor veranderingen dan zal hij overwegen of hij nog weer iets kan veranderen. Mike Godwin van de Wikipedia Foundation kan niet zeggen wanneer dat het geval zal zijn. Daar zijn geen vaste richtlijnen voor. „Maar we blokkeren een pagina nooit permanent.”

Wikipedia heeft sinds de oprichting in 2001 een snelle vlucht genomen. Het gratis digitale naslagwerk wordt dagelijkse door miljoenen mensen bekeken.

Iedereen kan artikelen veranderen en verbeteren. Als er onjuistheden verschijnen dan draaien Wikipedia-gebruikers veranderingen vaak weer terug. Als te vaak controversiële beweringen op pagina’s verschijnen dan kan de organisatie besluiten om een pagina tijdelijk op slot te doen. . Wikipedia kan ook bepaalde gebruikers tijdelijk weren.

Het is gebruik dat betrokkenen niet zelf teksten in biografieën aanpassen, maar dat gebeurt wel. Ook zijn PR-medewerkers van bedrijven actief om de waarheid naar hun hand te zetten.

In augustus ontdekte deze krant dat Mabel Wisse Smit en prins Friso een passage over het verleden van Mabel met drugscrimineel Klaas Bruinsma in de Engelstalige Wikipedia hadden gewijzigd. Het betrof een citaat van Balkenende.

Hun handelen kwam aan het licht door de zogeheten Wikiscanner, een programma dat de IP- adressen van mensen die een bijdrage leveren aan Wikipedia koppelt aan de naam van het bedrijf of de overheidsinstelling waar ze werken. Gegevens van privépersonen zijn veelal niet te achterhalen.