'Nieuwsuur' mag niet van omroep

De baas van de publieke omroep zette een streep door een gezamenlijk, objectief Nieuwsuur van NOS, NPS en VARA. Actualiteitenrubrieken moet het nieuws kleuren.

Hilversum, 22 okt. Twan Huys, presentator van Nova, stapt de studio binnen. Hij loopt door het decor van het NOS Journaal naar zijn eigen plek. „Eigenlijk doen wij allebei hetzelfde. Het Journaal vanaf deze tafel en, twee stappen verder, Nova vanuit dit decor.” Even later volgen beelden uit de VS. Eerst ziet de kijker NOS-correspondent Eelco Bosch van Rosenthal voor een wolkenkrabber, daarna staat Willem Lust van Nova voor hetzelfde gebouw. Andere reporters, hetzelfde verhaal. „Is dit nou de meest voor de hand liggende manier?”, zegt Huys tegen de kijker.

De beelden komen uit een proefaflevering voor het ‘Nieuwsuur’ van eerder dit jaar. De redacties van het Journaal (NOS), Nova (NPS, VARA) en Den Haag Vandaag (NOS) wilden de krachten bundelen in een onafhankelijk en neutraal nieuwsprogramma tussen tien en elf uur ’s avonds. Zonder onderbrekende reclame. Doel was om samen te werken in het buitenland, research en onderzoeksjournalistiek.

De pilot lijkt verspilde moeite. Het Nieuwsuur komt er niet. De andere omroepen klaagden bij de raad van bestuur van de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) en die wees het plan af. „Het Nieuwsuur is niet werkelijk één programma onder eenduidige leiding”, aldus een memo van de raad van bestuur. Bovendien mag de ‘ledenomroep’ VARA officieel niet samenwerken met de ‘taakorganisaties’ NOS en de NPS. „Dat hadden ze ook eerder kunnen bedenken”, zegt Carel Kuyl, hoofdredacteur van Nova. „Dat had ons veel vergaderingen gescheeld. Het plan is weggezakt in een Hilversums moeras.”

Kern

De ruzie over het Nieuwsuur raakt de kern van het publieke bestel. Centraal staat het onderscheid tussen omroepverenigingen als de VARA en taakgebonden organisaties, zoals NOS en NPS. „Dat is de basis van ons publieke bestel”, zegt NPO-baas Henk Hagoort. „Dat onderscheid moet je niet vertroebelen. Aan de ene kant maken verenigingen programma’s met een uitgesproken profiel en aan de andere kant voeren neutrale organisaties als de NOS een objectieve taak uit.”

De hoofdredacteuren van Netwerk en Een Vandaag vinden het „niet raar” dat het Nieuwsuur is geschrapt. „Ik snap dat Carel (Kuyl, red.) niet happy is”, zegt Herman van Gelderen van NCRV’s Netwerk. „Kies je voor dit omroepbestel, dan is dit de consequentie.” Jan Kriek van EenVandaag (TROS) koestert de scheiding van nieuws (verzorgd door de NOS) en achtergronden (door de omroepen). „Nee, dat is geen formele, bureaucratische opstelling. Dat is wel degelijk geredeneerd vanuit de kijker. Die krijgt duiding vanuit een herkenbare visie.”

Het Nieuwsuur moest juist een objectief en onafhankelijk programma worden, zegt Kuyl. „De kredietcrisis is geen rechts onderwerp. Er bestaan geen katholieke aardbevingen of protestants-christelijke overstromingen. Wij bieden feiten, geen standpunten. Ik denk dat kijkers mans genoeg zijn om een eigen mening te vormen.” De VARA had zelfs de garantie gegeven dat het objectief zou blijven in het Nieuwsuur.

Een neutraal Nieuwsuur gaat lijnrecht in tegen de plannen van bestuursvoorzitter Hagoort. Van de voormalige EO-directeur moeten actualiteitenrubrieken het nieuws veel meer kleuren. „Het mag allemaal wat kruidiger.” Hagoort herhaalt zijn opmerking dat de drie rubrieken nu „drie keer de Volkskrant” lijken. „Ik wil niet terug naar de verzuiling van de vorige eeuw. Die dekt de verschillen in de samenleving niet meer. Jongeren, allochtonen, Wilders- en Verdonk-aanhangers worden niet goed bediend door de publieke omroep.” Hagoort noemt als voorbeeld de TROS. „Die bereikt rechtse, meer volkse kijkers met muziek, maar nog niet met actualiteiten. Ze moeten dat ook meer met actualiteiten doen.”

Vernieuwing

Moet EenVandaag rechtser worden, een Telegraaf op tv? Hoofdredacteur Kriek (TROS) voelt er niks voor. „Vernieuwing zit meer in dingen als ons opiniepanel, waarmee we regelmatig meningen vragen van 40.000 kijkers. Ik wil graag discussie over de actualiteitenrubrieken, maar Hagoort moet duidelijker zijn.” Die antwoordt dat hij zich niet mag bemoeien met de inhoud van programma’s. Kriek: „Als hij praat over drie keer de Volkskrant, zegt hij wel degelijks iets over de inhoud. We moeten trouwens niet doen alsof het slecht gaat met de actualiteitenrubrieken. Ons bereik groeit.”

Dat de publieke omroep sommige groepen slecht bereikt, moet Hagoort niet afwentelen op de actualiteitenrubrieken, vindt Carel Kuyl (Nova). „Je moet proberen allochtonen of jongeren te bereiken met de hele programmering.”

Bij de tegenstanders van het Nieuwsuur speelt op de achtergrond ook enige jaloezie op Nova. De rubriek, waarin NPS, VARA en NOS al dertien jaar samenwerken, heeft er in de ogen van de concurrentie gratis een parlementaire redactie bij gekregen. Den Haag Vandaag (NOS) was vroeger een apart onderdeel van Nova; tegenwoordig is het volledig geïntegreerd. Oneerlijke concurrentie? „Je kan je inderdaad afvragen hoe die situatie is ontstaan”, zegt Kriek (EenVandaag). „Wij hebben vier mensen in Den Haag. Die moeten we zelf betalen.''

Financiële overwegingen speelden volgens Henk Hagoort geen rol bij de afwijzing van het Nieuwsuur. Het schrappen van een reclameblok na het journaal van tien uur kost de publieke omroep 6 tot 7 miljoen. „Het gaat eerst om de inhoud en dan volgt de STER”, zegt de NPO-baas.