PvdA begrijpt niets van vrije schoolkeuze

Door Leo Prick

De PvdA meent dat je laagopgeleiden helpt door het hoogopgeleiden moeilijk te maken. Zulk beleid wekt alleen maar weerzin.

Zoals veel van haar partijgenoten in andere gemeenten voert ook de Utrechtse wethouder Rinda den Besten (PvdA) al jaar en dag een verbeten strijd tegen de vrije schoolkeuze. Zij klaagt erover dat ouders ‘de eigen buurtschool’ links laten liggen op hun weg naar een elitaire school verder weg. Met hun verwerpelijke gedrag staan deze ouders de integratie in de weg.

Daarnaast doen die hoogopgeleide ouders in de ogen van Den Besten nog iets heel verkeerd: zij gaan al vroeg op zoek naar een school en melden hun kind daar geruime tijd van tevoren aan. Ook daarmee bevorderen ze, zo vindt Den Besten, de segregatie, want laagopgeleide ouders doen dat niet. Die gaan pas veel later op zoek naar een school en vissen daarmee achter het beste-scholen-net.

Inmiddels is Tweede Kamerlid Margot Kraneveldt haar Utrechtse partijgenote te hulp geschoten met het plan gemeenten de wettelijke bevoegdheid te geven om scholen dit soort praktijken te verbieden. Kraneveldt: „Vrijwilligheid werkt niet, terwijl de segregatie in het onderwijs voortschrijdt. Wij stellen voor dat gemeenten moeten kunnen bepalen dat alle kinderen op dezelfde leeftijd kunnen worden ingeschreven. Dus niet het ene kind vlak na de geboorte, en het andere kind net voor de vierde verjaardag. Als een paar schoolbesturen dwarsliggen, krijgt de gemeente, als het aan ons ligt, de mogelijkheid het toch in te voeren.”

Het probleem is dus niet dat laagopgeleide ouders hun kinderen pas later mogen aanmelden, het probleem is dat ze dat niet doen. Van een partij die de emancipatie wil bevorderen, zou je verwachten dat die laagopgeleide ouders zozeer gaat doordringen van het belang van een goede opleiding dat ook zij kritisch te werk gaan bij de keuze van een school voor hun kinderen. En dat zij beseffen dat je daar niet te lang mee moet wachten. Daar ligt een missie voor een partij die de emancipatie van achtergestelde groepen wil bevorderen. Als je meent de belangen van die ouders het beste te dienen door de vrijheid van andere ouders in te perken, sta je hun emancipatie in de weg. Dat is een politiek die bij steeds meer mensen weerzin wekt.

De andere speerpunt van beleid is het propageren van de buurtschool en het tegengaan van de vrije schoolkeuze. PvdA-bestuurders doen dit met als argument daarmee de integratie te bevorderen. Maar dat is natuurlijk onzin: het gros van de sociaal zwakkeren woont in sociaal zwakke wijken. Het bezoeken van de buurtschool daar is bepaald niet bevorderlijk voor hun integratie. Noch voor hun emancipatie. Voor die kinderen zou het wel bevorderlijk zijn als ze naar een school gaan buiten de eigen buurt. Dat is de weg die indertijd talloze arbeiderskinderen hebben gevolgd op weg naar hun emancipatie. De betere scholen hebben altijd in de betere wijken gestaan.

Hoe te verklaren dat de PvdA nu anderen verhindert om die weg te volgen? Dat komt doordat de PvdA niet meer de partij is van een zich emanciperende arbeidersklasse, maar een bestuurderspartij die, voor wat het onderwijs betreft, in de meeste grote en middelgrote gemeenten de lakens uitdeelt. En het belang van die plaatselijke regenten is niet gelegen bij het verbeteren van de positie van de sociaal zwakkeren, maar bij het overeind houden van de instituties waar ze hun macht aan ontlenen: de scholen. Om het voortbestaan van die instellingen te waarborgen worden in onder meer Utrecht, Nijmegen en Amsterdam allerlei kunstgrepen bedacht om de vrije schoolkeuze van ouders in te perken.

Is integratie dan een onoplosbaar probleem? Bepaald niet. Het valt zelfs op een heel simpele manier te realiseren, namelijk door alle scholen te verbieden meer dan 20 procent kansarme leerlingen aan te nemen. Dat zal ertoe leiden dat in kansarme buurten de scholen verdwijnen, en dat zal dus nooit gebeuren zo lang bestuurders hun scholen belangrijker vinden dan de uitzichtloze positie van kinderen uit kansarme gezinnen.

Leo Prick is medewerker van NRC Handelsblad

Discussieer mee op nrc.nl/opinieblog

Gerelateerde artikelen:

Gepubliceerd in:
Opinie