Militaire marsmuziek uniek voor bijzettingen

Door onze redacteur Kasper Jansen

De Taptoe der Infanterie, in de volksmond én in de officiële liturgie betiteld als The Last Post, weerklonk zaterdagmiddag in de Nieuwe Kerk in Delft, vlak voordat prins Bernhard in de graftombe van de Oranjes werd bijgezet. De Hollandse versie van het militaire signaal, vanaf het orgel onberispelijk geblazen door sergeant-majoor Peter van Dinther van de Marinierskapel, was uniek in de geschiedenis van bijzettingen van leden van het koninklijk huis.

Het weerklinken van de Taptoe der Infanterie, net als vrijwel alle muziek zelf gekozen door de prins, was in de kerk ook een laatste echo van het goeddeels militaire karakter van de muziek tijdens de uitvaartstocht van de voormalige inspecteur-generaal. Bij het verlaten van Paleis Noordeinde in Den Haag en onderweg klonken stemmige koralen en muziek uit Valerius' Gedenck-klank. Bij het afnemen van de kist van de affuit klonk het Engelse vliegergebed Lord, Guard and Guide the men who fly. Maar er was ook marsmuziek te horen, zoals de Grenadiersmars en Turf in je ransel. Juist die opgewekte muziek bij een droevige begrafenis werkte emotionerend.

In de kerk was er met jubelende religieuze muziek van het Residentie Bachkoor en -orkest en organist Bas de vroome dat zelfde contrast, door dominee Ter Linden in de adventstijd verwoord als 'het licht dat de duisternis overwint'. Gloria in excelsis Deo ('Ere zij God in den Hoge') van Vivaldi klonk aan het begin, het traditionele paaslied A toi la gloire ('U zij de glorie') werd gezongen aan het slot van de dienst, nog gevolgd door het zesde vers van het Wilhelmus ('Mijn schild ende betrouwen zijt Gij, o God, mijn Heer!).

De fly-past van drie F16's en een Spitfire die boven de Nieuwe Kerk naar de hemel opsteeg, was buiten nog meer eerbetoon aan prins Bernhard, dat ook thematisch binnen de kerk terugkeerde. In woord en muziek werd verwezen naar het vliegen tussen aarde en hemel. Dominee Ter Linden sprak over de prins die ,,zijn vleugelen wijd heeft uitgeslagen'' en over ,,de beschermengel die met hem meevloog''. Prinses Christina, die zich ook bij de bijzetting van Juliana had laten horen, zong met allengs vastere stem Bernhards favoriete Mexicaanse lied La Golondrina ('De zwaluw'): ,,Waar gaat zij heen, snel en vermoeid. [-] Ook ik bevind me in het verloren land, o heilige hemel! En zonder dat ik kan vliegen.'' Bij het ten grave dragen klonk Abide with me ('Blijf bij mij Heer').

Ondanks de sterk verschillende karakters van prins Claus, koningin Juliana en prins Bernhard, die ook tot uiting kwamen bij de keuze voor de muziek bij hun uitvaarten, waren er ook veel overeenkomsten tussen de drie plechtigheden in iets meer dan twee jaar. Ze stonden alle ook muzikaal in het teken van de gang naar het licht en nieuw leven.

Bij het naar beneden dragen van prins Claus klonk het Lux aeterna ('Eeuwig licht') uit het Requiem van Mozart. Bij koningin Juliana klonk toen het vredige Morgenstemming uit Peer Gynt van Grieg. En bij prins Bernhard klonken delen uit het Requiem van Fauré, waarin telkens weer wordt gezongen over 'eeuwig licht', besloten met In Paradisum ('Mogen de engelen u leiden naar het Paradijs').

Net als eerder bij de muzikaal en religieus nog veel vrijzinniger koningin Juliana reflecteerde de muziek zaterdag ook de steeds minder streng aan de kerk en de officiële protestantse leer gebonden levensgang van de Luthers gedoopte prins Bernhard door het geloof. Van muziek van de lutheraan Bach via het Nederlands-Hervormde Gezang 7 ('Vervul, o Heiland, het verlangen') en de rooms-katholieke Requiem-muziek van Fauré tot wereldmuziek als La Colondrina, een gevoelig Mexicaans levenslied.

 

Gepubliceerd in:
Binnenland