Blanco stemmen als protest tegen chaos Delfzijl
Bijna een derde van de inwoners van Delfzijl stemde gisteren blanco. Een protest tegen de bestuurlijke wanorde in deze Groningse gemeente.
Delfzijl, 8 maart. Met het krantje De Witte Zakdoek in de hand, luisteren twee oudere dames naar de einduitslag in de hal van het volle Delfzijlster gemeentehuis. Waarnemend burgemeester Cees Waal (PvdA) maakt bekend dat van de 10.317 stemmen er 3.012 blanco zijn uitgebracht. „Yes!”, fluistert de een. „Gigantisch”, juicht de ander.
Het actiecomité Witte Zakdoek heeft een aardverschuiving teweeggebracht en lijkt erin geslaagd ontevreden kiezers een „democratische uitlaatklep” te hebben geboden, zoals was beoogd. Het comité riep inwoners op met hun blanco stem te protesteren tegen de in hun ogen „bestuurlijke ellende”. Waal meldt dat de blanco stemmers, als ze een partij waren geweest, de tweede qua grootte zouden zijn geworden.
Met spanning werd de verkiezingsuitslag in Delfzijl gisteren afgewacht. De zoveelste bestuurscrisis in de Groningse havenstad dreunde na. Burgemeester Maritje Appel stapte enkele weken geleden op, kort daarna gevolgd door haar drie wethouders (PvdA, CDA, VVD). Zou de PvdA, door velen beschouwd als aanstichter van de problemen, daarop worden afgerekend? Nee, de PvdA wint twee zetels en komt uit op een totaal van negen.
Oppositiepartij ChristenUnie wint er drie. Maar de blanco stemmers zijn de morele winnaars, beseft elke partij. Jan Hendrik Polhuis van Witte Zakdoek is blij. „Er moeten nu echte oplossingen komen, anders breekt de pleuris uit.” Hij pleit voor de komst van een regeringscommissaris. „Die heeft een breder mandaat dan een burgemeester en kan de raad buiten werking zetten.”
De peilingen van het Dagblad van het Noorden, die voor de PvdA een verlies voorspelden van twee zetels, komen niet uit. Aan het begin van de avond zeiden PvdA’ers met zeven zetels „veel mazzel” te hebben. Maar naarmate er meer uitslagen binnenrollen, klaren de gezichten van de sociaal-democraten op.
Lijsttrekker en oud-wethouder Marian Scharft is „heel erg blij” met de twee zetels winst, maar het hoge aantal blanco stemmen baart haar zorgen. „Dat is een duidelijk signaal dat niet genegeerd kan worden. We moeten er alles aan doen om het vertrouwen van de mensen terug te winnen.” Arco de Kruijff, fractievoorzitter van grote verliezer Gemeentebelangen, kijkt haar spottend aan en duidt de winst van de PvdA: „Delfzijl heeft nog genoeg uitkeringstrekkers.” Gemeentebelangen is de grote verliezer en verdwijnt uit de raad. Vier jaar geleden kwam de partij van niets op zes zetels, maar conflicten, rechtszaken en onderlinge beschuldigingen leidden tot diverse afsplitsingen.
Fractievoorzitter Gert Jan Steenbergen van de ChristenUnie kan zijn ogen niet geloven. In het van oudsher rode Delfzijl wordt zijn partij met vier zetels de op een na grootste en streeft het CDA voorbij. „Vanaf de jaren tachtig zijn we hier een eenmanspartij geweest”, stamelt hij. „Ik ben echt sprakeloos.” Hij had gerekend op een zetel winst.
Steenbergen beseft dat hij veel proteststemmen heeft getrokken. „We zijn een nette, bestuurlijke partij waar nooit gedoe is geweest.” En ja, het geeft extra druk om het vertrouwen van de kiezers waar te maken. Een breed college met PvdA, ChristenUnie en mogelijk CDA heeft Steenbergens voorkeur.
Ook burgemeester Waal is voorstander van een brede coalitie, met in elk geval PvdA en ChristenUnie. Het voor ons land „ongekend hoge aantal” blanco stemmen ziet hij als „signaal dat de politieke cultuur in Delfzijl drastisch veranderd moet worden”.
Een raadsbreed gesteund herstelprogramma moet ervoor zorgen dat de burger weer vertrouwen krijgt in de plaatselijke politiek, verklaart hij desgevraagd. „Raadsleden en wethouders moeten hier minder met elkaar bezig zijn, maar meer met de bevolking. Wijkavonden en wijkpanels kunnen ervoor zorgen dat burgers gehoord worden.”