Geen marteling door Nederlanders in Irak

Den Haag, 18 juni. Nederlandse militairen hebben bij het verhoren van gedetineerden in Irak internationaal humanitair recht en interne regels geschonden, maar niet gemarteld. Dat concludeert de commissie-Van den Berg vandaag.

De commissie ziet één geval waarbij een Saoediër in strijd met het Europese mensenrechtenverdrag een vernederende behandeling kreeg. De commissie, onder leiding van oud-Tweede Kamerlid J. van den Berg (SGP), was ingesteld door de toenmalige minister van Defensie, Henk Kamp (VVD), na een publicatie in de Volkskrant, eind 2006, over marteling van Irakezen door Nederlandse militairen in 2003. Volgens het rapport was er geen „doofpotcultuur” op het ministerie van Defensie om incidenten uit de publiciteit te houden.

Ook de Commissie van Toezicht betreffende de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten ( CTIVD), die alleen de ondervragingen door leden van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst ( MIVD) onderzocht, zag eveneens geen enkele aanwijzing voor marteling. Die commissie rapporteerde vanochtend ook.

Nederlandse militairen waren in 2003 in Irak betrokken bij de wederopbouwmissie na de val van Saddam Hussein. Beide commissies bekritiseren de voorbereiding en de aanvankelijke uitvoering van die missie. Zo waren de politiek afgedwongen beperkingen voor de Nederlandse troepen nauwelijks werkbaar. Er was onvoldoende voorbereidingstijd. De CTIVD concludeert ook dat de medewerkers van de MIVD ter plaatse „volstrekt onvoldoende begeleid” werden uit Den Haag. De verhoren vonden plaats zonder enig toezicht. Door cultuurverschillen binnen de krijgsmacht was samenwerking in Irak onvoldoende.

Minister Van Middelkoop (Defensie, ChristenUnie) zei vanmorgen blij te zijn dat er „niet langer een verdenking van marteling is. Dat brisante woord moet nu van tafel.” Wel erkende hij dat er „een aantal zaken niet is goed gegaan”. Of in een enkel geval in strijd met het recht is gehandeld, moet het Openbaar Ministerie nu uitmaken, zei de minister. De rapporten zijn aan het OM doorgestuurd.

Volgens Kamerlid Koops (CDA) blijft van de aantijgingen „nauwelijks iets over”. Volgens Kamerlid Boekestijn (VVD) is de goede naam van de krijgsmacht „bezoedeld”. Minister Van Middelkoop wilde vanochtend niet ingaan op vragen of hij nog van plan was stappen te ondernemen tegen de Volkskrant.