Hoe Ehsan Jami toch nog beveiliging kreeg

Sympathisanten van Ehsan Jami, de 22-jarige student die een comité voor ex-moslims heeft opgericht, spannen zich al langer in voor zijn beveiliging. Na een mishandeling kreeg hij die.

Den Haag, 7 aug. Zaterdagavond, een paar uur nadat hij op straat in elkaar is geslagen door drie mannen, praat PvdA-raadslid Ehsan Jami door de telefoon over zichzelf als „dit vlees en deze botten”. Hij zegt: „Daar zit een ideologie achter. Die krijgen ze niet kapot.”

Op zondag neemt hoogleraar en columnist Afshin Ellian, de belangrijkste adviseur van het comité voor ex-moslims, de woordvoering van hem over. Ellian vindt dat Jami te emotioneel is om zelf over de mishandeling te praten. Ellian vertelt aan journalisten wat hij van Jami hoorde, en hij heeft details: de Somaliër had een baard, een van de andere mannen droeg een pet. Ze noemden Jami ‘kankerjood’ en ‘kankerhomo’.

’s Ochtends dacht Ellian nog dat de mishandeling misschien niet bekend zou moeten worden. Hij had de dag erna, op maandagmiddag, al een afspraak staan met de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding, Tjibbe Joustra, over de beveiliging van Jami. Als er ophef kwam, als politici zich ermee gingen bemoeien, zei hij, kwam er „druk op dat gesprek” – en misschien zou het gesprek dan zelfs niet doorgaan.

Maar er werd al over het incident gepraat, op zondagmiddag begonnen journalisten Ellian te bellen. Een dag later, een half uur na het gesprek van Ellian met Joustra, blijkt dat dát juist werkt. Een NCTb-woordvoerder zegt dat de mishandeling, de bedreigingen, „in combinatie met de fors toegenomen media-aandacht voor Jami” de dienst heeft „genoopt” tot maatregelen: zijn gezicht was opeens wel heel erg bekend geworden. Sinds gisteravond wordt Jami beveiligd door de NCTb.

Ellian zegt nu dat tijdens het gesprek met Joustra bleek dat de NCTb „worstelde” met de vraag of Jami beveiliging nodig had. „Aan het eind van het gesprek heb ik gezegd dat ik ’s avonds bij Nova zou zijn. Ik zei: ‘Kan ik zeggen dat je ermee bezig bent en dat op korte termijn de onrust wordt weggenomen?’ Joustra zei: ‘Zeg dat maar’.”

Een woordvoerder van de NCTb zegt nu dat Joustra en Ellian een „plezierig gesprek” hadden. „Maar er is niet onmiddellijk een relatie tussen dat gesprek en de maatregelen die nu zijn genomen. We hebben een eigenstandige beslissing genomen, in overleg met het Openbaar Ministerie en de politie.”

Jami (22), oprichter van een comité voor ex-moslims, praat al veel langer in het openbaar over de mogelijkheid dat hij wordt vermoord om wat hij wil: dat niet-belijdende moslims zich vrij gaan voelen om zich ex-moslim te noemen. Jami zegt er meestal ook bij dat dat hij dat ervoor over heeft. Hij is „bereid te sterven” voor zijn ideaal. Partijgenoten noemen dat „over the top”. Hij overdrijft, en ze vinden dat hij zijn toon moet matigen: je bereikt niks, zeggen ze, als je moslims boos maakt door je uitspraken.

Jami vindt de PvdA laf. De partij, zegt hij in interviews, is bang om allochtone kiezers kwijt te raken. Hij zegt ook dat er bepalingen in de koran staan die achterlijk zijn, en in Trouw noemt hij de profeet Mohammed een „crimineel” en „een verschrikkelijke man”. Een dag na de publicatie van dat interview, eind juni, wordt hij op straat bedreigd door zes mannen. Als hij er de volgende dag over vertelt, klinkt hij nerveus. Hij zegt dat hij nu „zeker weet” dat hij doodgaat.

Jami was al eens eerder op straat uitgescholden, bij station Hollands Spoor in Den Haag. Maar deze keer was het in de buurt van zijn huis, de mannen stootten tegen hem aan en zeiden dat hij zou worden opgehangen – Jami is bang geworden. Hij zegt daarna dat hij bijna niet meer op straat komt. Vrienden, andere leden van het comité voor ex-moslims (waarvan de samenstelling nog steeds varieert: er komen leden bij, er gaan leden uit) komen bij hem thuis langs.

In die tijd, eind juni, kwam Kamerlid Jeroen Dijsselbloem (PvdA) hem tegen op het Plein bij de Tweede Kamer. Dijsselbloem had al een paar keer gebeld met medewerkers van de Nationaal Coördinator Terrorismebstrijding (NCTb) over Jami, en die hadden gezegd dat ze „er bovenop” zaten. „Loop jij hier alleen?” vroeg hij. Jami zei, aldus Dijsselbloem, dat hem beveiliging was aangeboden nadat hij een paar keer aangifte had gedaan van bedreiging. Die had hij geweigerd.

De politie Haaglanden bewaakt dan al wel zijn huis: vier tot vijf keer per uur rijden ze langs. Ze minderen vaart als ze bij zijn huis zijn, ze kijken naar binnen en rijden dan weer verder. Soms komen ze even bij hem langs.

Afgelopen zaterdagmiddag was er geen politie in de buurt. Jami had boodschappen gedaan. Bij de tramhalte, niet ver van zijn huis, riep een man: „Hee, kankergozer, wat zit jij nou te lullen over de islam.” Jami draaide zich om, zegt hij later door de telefoon, en kreeg en klap. Hij viel, stond weer op en kreeg een trap. „Ik zag overal bloed, ik kreeg een blackout.” Een van de mannen was een Somaliër die hij van gezicht kende, zegt hij, de andere twee waren volgens hem Marokkanen. De politie heeft zo’n zes getuigen. Een woordvoerder zegt dat Jami ook in staat was om „een goed signalement” te geven.

Jami zegt dat hij sinds gisteren honderden e-mails heeft gekregen van mensen die hem steunen. „Ik denk dat ik de elfhonderd nader.” Hij zegt dat het „beter” met hem gaat. „Ik heb nog wel pijn in mijn schouder en mijn elleboog doet pijn.” En ja, de beveiliging wil hij nu wel.

Lijst NCTb

Jami staat – tijdelijk – op de zogenoemde ‘limitatieve lijst’ van de NCTb die bedoeld is voor leden van het koninklijk huis, de minister-president en voor landelijke politici zoals alle leden van de Eerste en Tweede Kamer. Sinds 2005 kan de Coördinator Bewaking en Beveiliging (CBB), ondergebracht bij de NCTb, beslissen om andere personen op de lijst te zetten wanneer ze worden bedreigd. Er moet dan sprake zijn van „een ernstige en serieuze bedreiging of van een hoog risico.” Voorwaarde is ook dat de betrokkene geen werkgever heeft die voor de beveilging kan zorgen.