Er ís gelekt, maar de vraag blijft door wie

Het bewijs dat de voormalige AIVD’er Paul H. vertrouwelijke documenten van de geheime dienst verkocht zou hebben aan ‘topcrimineel’ Mink K., is dun. Toch eist de officier van justitie vijf jaar cel tegen H.

Den Haag, 4 sept. Uiterst gevoelige en vertrouwelijke stukken die op straat kwamen te liggen. Belangrijke bronnen van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) van wie de namen terecht zijn gekomen in het criminele circuit. Volgens officier van justitie Evert Harderwijk, heeft Paul H., voormalig geheim agent van de BVD (de voorloper van de AIVD) enorme risico’s genomen door na zijn vertrek in 2001 staatsgeheime documenten mee te nemen. Risico’s die volgens hem een gevangenisstraf van vijf jaar rechtvaardigen, zo zei hij gisteren in het al meer dan negen maanden durende strafproces.

Voor de officier van justitie staat vast dat Paul H. vertrouwelijke documenten – waaronder onderzoek naar corrupte justitie- en politiefunctionarissen en verslagen van bijzondere opsporingsmethoden – van de geheime dienst ontvreemd heeft. Dat alleen al zou een celstraf van drie jaar rechtvaardigen. Hij acht het bovendien bewezen dat de ex-BVD’er die documenten tegen betaling heeft doorgespeeld aan de Amsterdamse ‘topcrimineel’, Mink K. „Onvergeeflijk”, noemde Harderwijk dat. „Van Mink K. hadden de bronnen nu juist het meeste te vrezen, ten aanzien van hem waren die operaties uitgevoerd. Hij was bij uitstek degene die daar niet van op de hoogte moest worden gesteld.”

Maar veel bewijs voor het doorsluizen van die documenten naar Mink K. had Harderwijk gisteren niet. Tijdens een huiszoeking bij Paul H. vond de politie pleitnotities, in een LP-hoes, inzake een strafzaak tegen Mink K. En er waren verhoren van twee Telegraaf-journalisten die vorig jaar januari over het rondslingeren van die vertrouwelijke BVD-stukken in het criminele circuit hadden gepubliceerd. Daarin hadden zij verklaard gehoord te hebben dat Mink K. documenten van Paul H. zou hebben gekocht. „Het wettig bewijs dat Paul H. de stukken aan Mink K. heeft verkocht, is – met enige aarzeling – aanwezig”, aldus de officier.

Twee voormalige zakenpartners van de ex-BVD’er zijn volgens het openbaar ministerie verantwoordelijk geweest voor het lekken van diezelfde documenten naar de Telegraaf, om hem een hak te zetten na mislukte zakendeals. Zij hadden moeten weten dat die stukken niet in de krant thuis hoorden, aldus Harderwijk. De door de verdediging aangevoerde alternatieve scenario’s voor het lekken van de documenten, wees hij van de hand. Dat aanvoeren van alternatieven is volgens hem „een nieuwe nationale sport voor advocaten”.

Maar meerdere getuigenverklaringen wijzen uit dat de gelekte documenten wel degelijk ook door anderen gelekt kunnen zijn. Zo verklaarde voormalig hoofdofficier van justitie in Amsterdam, Hans Vrakking, dat hij kennis heeft over lekkende BVD’ers en verwevenheid met de georganiseerde criminaliteit. Vrakking legde zijn verklaring af nadat oud-officier van justitie, Fred Teeven, inmiddels Kamerlid voor de VVD, verklaard had dat een misdaadjournalist begin vorig jaar bij meerdere media met vertrouwelijke BVD-stukken liep te leuren.

Ook de voormalig juridisch adviseur van wijlen Willem Endstra legde een verklaring af over het rondslingeren van vertrouwelijke BVD-stukken. Die had hij gezien op Endstra’s kantoor. Volgens deze getuige kon de groep rond Mink K. beschikken over een miljoenenbedrag voor het omkopen van ambtenaren van justitie, politie of de fiscus. Endstra zou zo ook, tegen betaling, documenten over Mink K. kunnen bemachtigen, zo zou de vastgoedbaron gezegd hebben.

Hiermee wordt de kring van (oud)-BVD’ers die gelekt kunnen hebben, steeds groter, was de verdediging van de advocaten. Zoals mogelijk de AIVD’er die, volgens een verklaring van een collega, een „integriteitsprobleem” zou hebben en daarom is vertrokken bij de dienst. Deze AIVD’er had een spilfunctie bij de bewerking van de documenten rond Mink K.

In algemene zin was het destijds een zooitje bij de AIVD, zo verklaren AIVD’ers zelf. Zeer geheime stukken konden probleemloos worden ontvreemd, documenten in de postkamer lagen ongecontroleerd in mapjes. Papieren lagen niet in de kluis waar ze wel thuis hoorden.

Harderwijk rekent het de twee Telegraafjournalisten, die eind vorig jaar nog enkele dagen gegijzeld werden omdat ze niet wilden vertellen van wie ze de stukken hadden gekregen, niet strafrechtelijk aan dat zij erover publiceerden. Dat was weliswaar ondermijnend voor de staatsveiligheid, maar omdat die informatie waarschijnlijk al eerder in het criminele circuit circuleerde, liepen die AIVD-informanten volgens Harderwijk vermoedelijk al vóór publicatie gevaar.

De uitspraak is op 17 september.