Boek overal voorhanden

Rotterdam, 12 sept. Wie vandaag nog in het bezit wil komen van een uitgave van Mein Kampf, hoeft op internet niet lang te zoeken. Op flink wat rechts-extremistische en moslimfundamentalistische sites worden Engels-, Nederlands- en Duitstalige pdf-versies aangeboden. In boekvorm is het werk van Adolf Hitler ook ruim voorhanden. Op Amazon.com is een Amerikaanse herdruk uit 2005 te koop voor 17,25 dollar. En op veilingsite eBay worden ongeveer dertig originele exemplaren aangeboden, waaronder twee van de ‘luxe’ huwelijksedities die Duitse stellen op hun trouwdag ontvingen van de gemeente.

Dat antiquarische exemplaren van Mein Kampf op internet zo ruim voorhanden zijn, is gezien de Duitstalige oplage van meer dan tien miljoen stuks weinig verbazingwekkend. De Duitse overheid deelde het boek na Hitlers machtovername niet alleen uit aan pasgetrouwde stellen, het was ook het eerste boekenweekgeschenk aller tijden. Het fenomeen boekenweek is namelijk een idee uit de koker van propagandaminister Joseph Goebbels. Het auteursrecht van de Duitse versie, die in 1925 voor het eerst verscheen, berust bij de deelstaat Beieren. In 2015 vervalt dit copyright en komt de tekst in publieke domein.

In Nederland verscheen Mein Kampf, vertaald als Mijn Kamp, voor het eerst in 1939 bij NSB-uitgever De Amsterdamsche Keurkamer. In totaal zijn er ongeveer 110.000 Nederlandstalige exemplaren gedrukt. Uitgever George Kettmann trok in 1943 als vrijwilliger van de SS-propagandacompagnie naar het Oostfront. De bezittingen van Nederlanders in Duitse krijgsdienst werden na de oorlog in beslag genomen, dus Kettmanns lidmaatschap van de SS gaf de Nederlandse Staat de kans om het auteursrecht van de vertaling op te eisen.

In 1974 nam de Staat een heruitgave van Mijn Kamp in beslag en verbood verdere herdruk van de vertaling, met beroep op dit in 1945 verkregen auteursrecht. Bibliotheken mogen het boek wel uitlenen en het bezit ervan is niet strafbaar.

Over de verkoop van Mein Kampf/Mijn Kamp is veel juridische ophef geweest. In 1987 vernietigde de Hoge Raad een uitspraak van de rechtbank in Maastricht. Die vond de verkoop van de Nederlandse vertaling geen schending van artikel 137e van het Wetboek van Strafrecht (aanzetten tot discriminatie).

De rechtbank was van oordeel dat de handelaar in kwestie geen politieke of discriminatoire motieven had bij de verkoop van het exemplaar, en dat hij daarom niet strafbaar was. De Hoge Raad stelde echter dat voor strafbaarheid ook de kwaadaardigheid van het voorwerp van belang was. De ideologische bedoelingen van de betrokkenen waren niet doorslaggevend.

Justitie bleef in de jaren daarop verkopers van het boek vervolgen. In 1998 werd een marktkoopman voor de rechter gedaagd omdat hij het eerste deel van het tweedelige werk te koop aanbood. De koopman verdedigde zich door erop te wijzen dat de voor joden kwetsbare passages vooral in het tweede deel zouden staan, maar voor dat argument was de Amsterdamse rechtbak niet gevoelig. De koopman werd niet beboet, maar het boek werd wel verbeurd verklaard. Op de jaarlijkse tweedehands boekenmarkt in Dordrecht nam justitie het jaar erop twee exemplaren in beslag, die voor 225 gulden te koop werden aangeboden. Ook deze verkoper kreeg verder geen straf.

Hitler dicteerde het eerste deel van Mein Kampf, Eine Abrechnung in de tien maanden die hij vanaf juli 1924 doorbracht in de gevangenis van Landsberg. Hij moest daar een straf uitzitten van vijf jaar voor het plegen van een mislukte coup, maar kwam dus binnen een jaar al weer vrij. In juli 1925 werd dit eerste deel gepubliceerd. In december 1926 volgde deel twee, Die nationalsozialistische Bewegung.

In Mein Kampf ontvouwt Hitler zijn ideologie en politieke ideeën, in een stijl die moeilijk toegankelijk is. Het eerste deel is vooral een autobiografie waarin hij beschrijft hoe hij tot zijn gedachten is gekomen. Belangrijke motieven in het boek zijn ‘het joodse gevaar’, zijn afkeer van het communisme en het recht van het Duitse volk op Lebensraum in het oosten.