ICT-projecten overheid niet realistisch

Den Haag, 29 nov. Onrealistische politieke ambities, de behoefte om complexe problemen snel op te lossen en gebrek aan kennis over de technische mogelijkheden zijn de belangrijkste redenen waarom ICT-projecten bij de overheid mislukken.

Dat schrijft de Algemene Rekenkamer, de belangrijkste controleur van de overheid, vandaag in het rapport Lessen voor ICT-projecten bij de overheid. ICT-projecten bij de overheid zijn vaak te complex en ambitieus, waardoor er „geen balans is tussen ambitie, beschikbare mensen, middelen en tijd”. Politici en ICT-bedrijven raken zo gevangen in een „spiraal van toenemende complexiteit zonder elegante weg terug”.

De uitkering van zorgtoeslagen door de Belastingdienst, de voorraadadministratie bij het leger, automatiseringprojecten bij de politie en de IND, zijn voorbeelden van projecten die tegen grote problemen aanliepen.

Volgens de Rekenkamer zorgt het „ICT-enthousiasme” bij hoge ambtenaren en politici ervoor de ze het als wondermiddel zien voor het oplossen van problemen. Daardoor overschatten ze technische mogelijkheden, en onderschatten ze kosten in de tijd, geld en mankracht.

Samen met de politieke ambities van ministers die „graag daadkracht” tonen en druk uit de Tweede Kamer, leidt dat tot onrealistische projecten. Een correctie op dat mechanisme ontbreekt, omdat ook ICT-leveranciers „om commerciële redenen niet snel kanttekeningen bij een project plaatsen”, schrijft de Rekenkamer.

Als eenmaal tot een ICT-project wordt besloten, komt het vaak voor dat de doelstellingen onderweg veranderd worden, bijvoorbeeld omdat de Tweede Kamer nieuwe eisen stelt. De nieuwe risico’s die dat oplevert, „leiden vaak niet tot de noodzakelijke herbezinning”. Als verschillende delen van de overheid bij een project betrokken zijn, komt samenwerking vaak moeilijk van de grond, omdat die organisaties vooral bezig zijn met hun eigen belang.

CDA en SP willen een parlementair onderzoek naar ict-projecten bij de overheid. De kans is groot dat ze steun krijgen van een meerderheid in de Tweede Kamer, denkt CDA'er Jos Hessels.

Deze krant publiceerde deze week over de grote problemen die bij de Belastingdienst zijn ontstaan na omvangrijke automatiseringsprojecten.

Lees meer over de ambtelijke cultuur bij de overheid die dit soort projecten laat mislukken in NRC Handelsblad van vandaag.