Senator CU pleit voor pact met islam

Rotterdam, 20 sept. Een versterkt christendom en de reformistische islam zouden een „moreel en cultureel pact" moeten sluiten, om de huidige spanning tussen moslims en de verdedigers van de westerse cultuur te verminderen.

Dat betoogt Egbert Schuurman, hoogleraar filosofie en tevens fractievoorzitter van de ChristenUnie in de Eerste Kamer.

Volgens Schuurman, die vandaag zijn afscheidsrede uitspreekt als hoogleraar reformatorische wijsbegeerte aan de universiteit van Wageningen, bestaat er „veel overeenstemming” tussen de islamitische en de christelijke kritiek op „uitwassen” van de moderne cultuur, zoals „leeg materialisme” en „de overheersende rol van het technische denken”.

De christelijke en islamitische religie kunnen volgens hem „op hun wijze bijdragen aan een globaliserende cultuur, waarin het leven niet wordt bedreigd, maar verrijkt en waarin meer recht en gerechtigheid wordt gedaan”.

De ethiek van de reformistische islam en de cultuurkritiek van het christendom zouden elkaar volgens hem met name kunnen helpen en versterken in hun zorg om natuur en milieu, om wereldwijde sociale rechtvaardigheid.

Indien een dergelijke levensbeschouwelijke toenadering uitblijft, meent Schuurman, zal „de strijd verhevigen en het islamitisch geweld toenemen.”

Schuurman distantieert zich in zijn rede, over de „uitdaging van de islamitische technologiekritiek”, van de fundamentalistische en gewelddadige islam, maar vestigt zijn hoop op hervormingsgezinde moslims die de moderne cultuur niet afwijzen, maar wel een hernieuwde morele bedding willen geven. Hij sluit daarmee aan bij de traditie van de conservatieve cultuurkritiek in het Westen.

De spanningen tussen de islamitische wereld en de globaliserende technologische cultuur kunnen in zo’n nieuwe „ethisch raamwerk” afnemen, meent Schuurman. Op basis van hun overeenkomstige cultuurkritiek moeten moslims en christenen zich samen daarvoor inzetten. Als je de balans opmaakt blijkt er veel overeenstemming te zijn tussen de islamitische en christelijk-wijsgerige cultuurkritiek. Beide gaan terug op hun religieuze posities. „Hoezeer die religies ook verschillen en onoverbrugbaar zijn, in hun cultureel verzet hebben ze inzake de ethiek veel gemeenschappelijk.”