Imago Gouda met één klap teniet

In de straten van Gouda regeert het Marokkaanse tuig, aldus De Telegraaf. Ook andere media togen vorige week naar de vermeende brandhaard. Welke rol speelt de pers?

Gouda, 23 sept. Met volle fietstassen rijden mensen weg van de supermarkt, aan de overkant hangt een winkelier in de deuropening. De bus rijdt weer door de straat. Op het eerste gezicht lijkt de rust in de wijk Oosterwei in Gouda teruggekeerd. Tot blijkt dat er wéér een journalist in de buurt is neergestreken. Dan staan er opeens zes, zeven mannen bij de ingang van de levensmiddelenwinkel. „Jullie hebben het zover laten komen”, zegt een jonge man van Marokkaanse afkomst op boze toon. Met ‘jullie’ bedoelt hij ‘de media’. Tot voor kort hadden weinig mensen van Oosterwei gehoord, vorige week was de wijk zelfs nieuws op Al Jazeera. Een besluit van busvervoerder Connexxion om de bus niet meer door de buurt te laten rijden leidde tot een hausse aan media-aandacht.

Drie journalisten werden vorige week bespuugd, betast en bedreigd, onder wie een journalist en een fotograaf van De Telegraaf. ‘Vrijstaat voor tuig’ kopte die krant afgelopen zaterdag. „Oorlogsgebied, no-go-area, een gemeente die de problemen bagatelliseert en de politie die als Jan met de korte achternaam naar de probleemjeugd staat te kijken.” Dat is het beeld dat volgens burgemeester Wim Cornelis (PvdA) door De Telegraaf en andere media ten onrechte is geschetst. In zijn werkkamer keek Cornelis gistermiddag terug op een bewogen week.

Die week begon op zondag de 14de, toen busbedrijf Connexxion besloot om tijdelijk geen bussen door Oosterwei te laten rijden. Marokkaanse jongeren zorgen er al langere tijd voor overlast. Ze gooien met stenen en appels, trekken aan de noodrem. Eerder deze maand werd een chauffeur – in de naastgelegen wijk Goverwelle – beroofd. Hij kreeg een mes op de keel gezet. Het busbedrijf wilde een signaal afgeven, zegt Cornelis. „Ik kan me goed voorstellen dat buschauffeurs zeggen: dit is de druppel.” Cornelis wijst er op dat de afgelopen maanden twee keer aangifte is gedaan van geweld tegen buschauffeurs. Connexxion heeft volgens de burgemeester echter niet de mogelijke politiek-maatschappelijke impact van het besluit overzien.

Wat volgde op de eerste berichtgeving noemt burgemeester Cornelis een „pavlovreactie”. „De combinatie van Marokkanen, geweld en Gouda leverde een storm van camera’s in dat kleine buurtje op. Meer dan tien straten is het niet.” Geert Wilders zei liever het leger in Oosterwei te willen inzetten dan in Afghanistan.

Aanvankelijk zijn de bewoners nog bereid om hun verhaal te doen. Maar als blijkt dat die verdraaid worden of dat alleen de negatieve zaken worden uitgezonden zijn ze de massaal opgekomen media zat, zegt jongerencoach Mohamed Amessas. Buurtbewoners winden zich erover op dat er beelden en foto’s worden gemaakt van mensen die niets hebben gedaan, maar die wel als crimineel worden neergezet. Volgens burgemeester Cornelis zouden journalisten zich wat meer kunnen inleven in mensen aan de andere kant van de camera.

De eerste cameraploegen kwamen vorige week zondag naar Oosterwei, het incident met de drie journalisten gebeurde op woensdagmiddag. „Na drie dagen camera’s, midden in de ramadan en dan ook nog eens aan het eind van de middag liep het uit de hand”, probeert Cornelis het incident, dat hij afkeurt, te verklaren. Woensdagavond besluit de gemeente aan journalisten te vragen zich vooraf te melden voordat ze de wijk in gaan. Cornelis: „Dat werd dan weer uitgelegd als een soort staatsterreur, maar wij wilden alleen een nieuw incident voorkomen.”

De gevolgen van alle publiciteit zijn groot, merkt Cornelis. „Gouda wordt op basis van één incident neergezet als een Marokkanenstad, een vrijplaats”, zegt hij. „Dat er in Gouda 17.000 vrijwilligers werken aan een positief imago van de stad is met één klap teniet gedaan. Dat doet me pijn.”

Als Oosterwei niet zo klein zou zijn geweest, had het net zo goed een achterstandswijk in Den Haag of Rotterdam kunnen zijn. De grauwe flats zijn gebouwd in de stijl van de naoorlogse uitbreidingswijken. Aan de balkons veel satellietschotels – 71 procent van de inwoners is allochtoon, 52 procent is van Marokkaanse afkomst. Cornelis zou graag wat van die flatblokken naar beneden halen en er eengezinswoningen voor in de plaats zetten, maar de gemeente mist de financiële middelen.

Veel buurtbewoners van Marokkaanse afkomst willen wel praten, maar niet met hun naam in de krant. Een moeder van twee kinderen vertelt dat ze graag zou verhuizen. Er is ’s avonds veel lawaai, haar dochtertje van vijf leert op de speelplaats vooral scheldwoorden. Andere kinderen plassen in het portiek. Als ze daar de ouders op aanspreekt zeggen die dat hun kind zoiets nooit zou doen. Gebrek aan verantwoordelijkheidsbesef is een van de grootste problemen in de buurt, zeggen de jongerencoach en de burgemeester afzonderlijk.

In Oosterwei ging het de laatste jaren juist steeds beter, vinden ze allebei. Cornelis somt op wat er is gebeurd in de wijk: een extra wijkagent, opvoedingssteun, verlengde schoolperiodes. Er is een groep criminele jongeren in kaart gebracht die individueel zijn begeleid. Sinds 2005 is het aantal incidenten met 30 procent gedaald. Het cameratoezicht op straat is een paar maanden geleden weggehaald. „Je mag die camera’s juridisch gezien niet laten hangen als er te weinig incidenten zijn.”

Een ander bewijs dat het goed gaat met Oosterwei is dat de buurt niet is opgenomen op de lijst van veertig probleemwijken van minister Vogelaar (Wonen, Wijken en Integratie, PvdA). Maar dat betekent ook: weer geen geld van het Rijk. Gouda komt immers ook niet in aanmerking voor het potje van het grotestedenbeleid. Terwijl de stad wel met vergelijkbare problemen kampt, zegt Cornelis. Volgens hem is het toeval dat die problemen nu juist in Gouda naar voren zijn gekomen. „Geloof me, veel collega’s zijn blij dat dit niet bij hen is gebeurd.”