Gekozen: de maximale marge van de bovengrens

Klimatologen vinden dat de Deltacommissie hun worstcasescenario voor zeespiegelstijging heeft misbruikt voor politieke doeleinden. „Dan maak je mensen onnodig bang.”

Rotterdam, 9 okt. Gedegen voorlichting of bangmakerij. Klimaatwetenschappers vliegen elkaar in de haren over de presentatie door de Deltacommissie van wat Nederland te wachten staat aan klimaatverandering.

Internationale wetenschappers die hebben meegewerkt aan het advies vinden dat hun rapportage is misbruikt om politieke steun te krijgen voor de aanbevelingen.

„Ons is gevraagd wat het allerergste zou kunnen zijn dat Nederland in de komende twee eeuwen zou kunnen overkomen. Ons is gevraagd welke scenario’s wij door gebrek aan kennis niet kunnen uitsluiten. De commissie heeft vervolgens onze bevindingen als waarschijnlijk gepresenteerd. Dat is niet fair”, zegt prof.dr. Hans von Storch. Hij is klimaatwetenschapper en directeur van het instituut voor kustonderzoek in het Noord-Duitse Geesthacht.

Zijn kritiek wordt gedeeld door de Nederlandse klimaatwetenschapper Roderik van de Wal, glacioloog aan de Universiteit Utrecht. Hij werkte ook mee aan het onderzoek naar de „ergste”, high end-scenario’s van zeespiegelstijging voor Nederland. „Wij hebben geconcludeerd dat de bovengrens voor Nederland in het jaar 2100 ergens tussen de 55 en 110 centimeter ligt, waarbij we een onzekerheidsmarge in acht nemen van ongeveer 30 centimeter. De commissie heeft vervolgens niet alleen de nadruk gelegd op dat maximum, maar ook nog eens op de maximaal mogelijke marge. Daar geef je een verkeerd signaal mee af. Dan maak je mensen onnodig bang.”

De Deltacommissie, onder voorzitterschap van oud-minister Veerman, presenteerde haar advies op 3 september. Woordvoerders van de inmiddels opgeheven staatscommissie spreken de beschuldigingen met klem tegen. Het ging er ons niet om wat waarschijnlijk is, zeggen ze, maar om wat mogelijk is. De kritiek wordt ook weersproken door prof.dr. Pavel Kabat, klimaatwetenschapper aan Wageningen Universiteit en lid van de commissie. Kabat: „Wij hebben in ons advies gesproken over de plausibele bovengrens. Zodat bij het nemen van maatregelen daarmee rekening kan worden gehouden. Het is net als met het bouwen van een brug. Die ontwerp je op de zwaarst mogelijke belasting.”

De Deltacommissie stelde bij de presentatie dat de situatie „urgent” is, onder meer doordat de zeespiegelstijging „mogelijk groter dan verwacht” is, van 0,65 meter à 1,30 meter in 2100 tot 2 à 4 meter in 2200. De commissie bepleitte de komende eeuw uitgaven van jaarlijks één tot anderhalf miljard euro. Het kabinet nam het advies in grote lijnen over.

De ontevreden wetenschappers hebben de indruk dat hun onderzoek is gebruikt om politiek en publiek onder druk te zetten. „De bottom line is natuurlijk dat men een miljard euro binnen heeft willen halen”, zegt Hans von Storch. Zijn Nederlandse medeonderzoeker Roderik van de Wal: „Wij hebben conclusies getrokken op grond waarvan een politieke keuze is gemaakt. Dat had even goed een andere conclusie kunnen zijn. Neem het afsmelten van het landijs op Groenland en Antarctica. Dat gaat de laatste jaren sneller dan we dachten. Maar we weten helemaal niet waarom, en hoe lang dat duurt. Je hoeft dus niet meteen te concluderen dat onder meer daardoor de zeespiegelstijging hoger zal uitvallen over honderd of tweehonderd jaar. Je kunt ook besluiten om er over tien jaar nog eens naar te kijken.”

Von Storch: „Waarom kiest men nu al voor maatregelen? De commissie doet alsof het worstcasescenario vast staat. Terwijl we nog zo veel niet weten. Het is goed mogelijk dat we over een jaar veel beter weten dat de kans op dat scenario kleiner is, of juist waarschijnlijker.” Hij verwijt de commissie ook dat aan het publiek niet is uitgelegd welke cijfers aan de high end-scenario’s ten grondslag liggen, en hoe die zijn gebruikt. Dat de commissie daar wel in een bijlage over schrijft, maakt op hem weinig indruk. „Dat lezen de mensen niet.”

Klimaatwetenschapper Pavel Kabat vindt dat de commissie niet verantwoordelijk is voor berichtgeving in de media. Dat het advies vooral zou zijn bedoeld om geld voor watermanagement binnen te halen, bestrijdt hij. De commissie, benadrukt Kabat, stelt juist een geleidelijke aanpak voor. „Wij stellen maatregelen voor waar je nooit spijt van hoeft te hebben. Bijvoorbeeld het suppleren van zand voor de kust. Als blijkt dat de zeespiegel sneller stijgt dan verwacht, kun je daar rekening mee houden.” Kabat zegt van één ding spijt te hebben: dat de commissie niet alle internationale wetenschappers heeft uitgenodigd voor de presentatie. „Dan hadden ze beter begrepen hoe wij hebben gewerkt.”

Vorige week publiceerde de Deltacommissie een aantal onderzoeken waarop het advies is gebaseerd. Het rapport naar high end-scenario’s zat daar nog niet bij, „omdat er op dit moment een peer review plaatsvindt voor een wetenschappelijke publicatie”. Het rapport ligt ter beoordeling bij Nature. „Het zou me verbazen als het wordt geplaatst”, zegt Hans von Storch. „Ons onderzoek is namelijk helemaal niet verrassend.”