Na kredietcrisis wachten op klimaatcrisis

De Amerikaanse politicus Al Gore riep gisteren in Aalsmeer zijn gehoor op om daadwerkelijk iets aan het milieu te doen. En energiebedrijven niet te vertrouwen. „Ze liegen.”

Aalsmeer, 15 okt. Het is niet de vraag of er een klimaatcrisis komt, maar wanneer die de wereld zal treffen, volgens de Amerikaanse politicus en Nobelprijswinnaar Al Gore. Ruim tweeduizend bezoekers, vooral decision makers, luisterden gisteren naar Gore in het Event Center Aalsmeer. In de zaal zaten 850 betalende bezoekers, die 400 of 600 euro betaalden voor hun kaartje. De opbrengst gaat naar Gore en zijn organisatie, waar 80 mensen werken.

De gasten kregen waar ze voor kwamen: een gepassioneerde en inspirerende oproep om niet alleen doordrongen te zijn van het besef dat de wereld afstevent op een catastrofe, maar er daadwerkelijk iets aan te doen.

Het is nog niet te laat, zegt Gore. Ondanks de dramatische schade die de klimaatverandering de afgelopen jaren al heeft aangericht, is het mogelijk het tij te keren en de wereld te redden. „Samen kunnen we dat.” Wie daarvan doordrongen is, kan vervuld raken van „een gevoel van vreugde”, in het besef aan de wieg te hebben gestaan van een economie die werkelijk duurzaam is.

Het optreden van Gore had gisteren alles van een evenement, zoals ook was aangekondigd. Voorafgaand aan zijn entree hadden honderden studenten urenlang gediscussieerd over de klimaatverandering. Toppers uit het bedrijfsleven en maatschappelijke instellingen hadden gedebatteerd over oplossingen. En toen Al Gore himself na lang wachten – hij had last van files – arriveerde, werd hij als een popster achtervolgd door hordes fans die deze op het oog doodgewone man in pak de hand wilden schudden. En waren de studenten boos omdat ze ineens niet meer met Gore in debat mochten. En de milieubeweging teleurgesteld dat Gore niet bij de auto van de toekomst was komen kijken.

Eenmaal aan het speechen, deed Al Gore weinig moeite om sympathiek te worden gevonden. Zijn boodschap was, opnieuw, snoeihard. Allerlei crises, inclusief de huidige kredietcrisis, zijn uiteindelijk terug te voeren op de klimaatcrisis, dat wil zeggen op een mondiale economie die is gericht op het behalen van winst op de korte termijn, en onvoldoende rekening houdt met de uitputting van de aarde. Het is een economie die managers ertoe brengt liever een investering te doen die de kwartaalcijfers iets doet opveren, dan een investering die op langere termijn veel meer rendement oplevert, als we daartoe ook het welzijn van de mensheid en het milieu rekenen. „Die houding is functioneel krankzinnig.”

Gore begon met uit te leggen hoe de kredietcrisis ook alweer is ontstaan, namelijk door hypotheken aan mensen die zich deze niet kunnen veroorloven, verstrekt door banken die daarbij blind vertrouwden op de macht van de globale markt. Op het moment dat de absurditeit van dat systeem werd doorzien, aldus Gore, brak de paniek uit en de crisis was daar. Zo is het ook met de klimaatverandering. Het is alleen maar wachten op het moment dat de mensen beseffen dat we niet kunnen doorgaan om de gigantische schade aan het milieu en het klimaat buiten de economische groeicijfers te houden, om de klimaatcrisis te doen uitbarsten. En de mensheid eindelijk bereid is om bijvoorbeeld een land dat z’n economie een oppepper wil geven door het tropisch regenwoud te kappen, erop te wijzen dat op langere termijn dat land juist wordt verwoest. En zo’n land te helpen met alternatieven.

Waarom landen en bedrijven er nog altijd onvoldoende van overtuigd zijn dat ze de „morele verantwoordelijkheid” hebben om radicale veranderingen door te voeren, dat begrijpt Gore ook niet. „Ik zit zelf met die vraag.” De signalen zijn in elk geval onmiskenbaar. In zijn klimaatfilm An Inconvenient Truth van enkele jaren geleden laat Gore Nederland onder water lopen en inderdaad, zegt hij, dat zou best kunnen gebeuren. „Ik zeg alleen niet wanneer.” De mondiale uitstoot van broeikasgassen nam het afgelopen jaar opnieuw met 3 procent toe, zegt Gore, en het is mogelijk dat de wereld aan het einde van deze eeuw 7 graden Celsius warmer is geworden. Het ijs van de Noordpool is aan het smelten. Daardoor zou ook het ijs van Groenland versneld in zee kunnen verdwijnen. En ook de ijskap op westelijk Antarctica is aan het slinken.

We moeten ons geen illusies maken. Het is Time to Act. Er moet een einde komen aan het gebruik van fossiele brandstoffen. „We moeten weg van de vieze en dure brandstoffen, en bewegen in de richting van schone en uiteindelijk veel goedkopere energie, afkomstig van zon en wind.” Bouw centrales in Afrika om zonne-energie op te wekken en verbind deze centrales met grote delen van Europa, aldus Gore. Bouw windmolens op plaatsen waar het veel waait.

Verschillende keren hield Gore zijn gehoor voor, vooral niet te investeren in de bouw van kolencentrales waarover de energieproducenten beweren dat ze schoon fossiel zijn. „De producenten zeggen dat er binnenkort technieken bestaan om de CO2 af te vangen en op te slaan in de bodem. Maar dat is helemaal niet zo.” De energiebedrijven hebben geen belang bij het ontwikkelen van die technieken, aldus Gore, omdat de kostprijs daardoor wordt verhoogd. Gore heeft het in de Amerikaanse staat Kansas meegemaakt, waar ook bleek dat van de energiebedrijven hun eigen plannen voor „schone kolencentrales” helemaal niet serieus bleken te nemen. „Ze liegen.”

De opmerkingen kon minister minister Cramer (Milieu, PvdA) zich aantrekken. De minister had Gore enthousiast aangekondigd, maar heeft namens het kabinet onlangs óók toestemming heeft gegeven voor de bouw van enkele ‘schone’ kolencentrales in Nederland.

Nederland staat bekend om zijn goede milieubeleid, aldus Gore, ook al had hij nog weinig windmolens gezien. . De prijzen voor emissierechten zijn hier en in Europa hoger dan in Amerika. Nederland heeft in de geschiedenis al veel moois geëxporteerd. De religieuze tolerantie. „En trouwens nog bedankt voor de stad New York.” Maar hij had in Nederland nog weinig windmolens gezien. Nederland zou er goed aan doen om net als Denemarken méér windmolens te bouwen, en de bouw en plaatsing van zonnepanelen net als in Duitsland te stimuleren, ook al schijnt in deze contreien niet zo vaak de zon als in Afrika. Zonne-energie mag nu nog duur zijn, maar die prijs zal gigantisch dalen als de vraag ernaar toeneemt. Net zoals computers elke achttien maanden twee keer zo veel in formatie kunnen verwerken.

Het is aan politici, aan landen en overheden om staten om de economie in een nieuwe richting te sturen. En Nederland moet vooral ook doorgaan met internationale klimaatdiplomatie, zodat er eind volgend jaar tijdens de VN-klimaattop in Kopenhagen een verdrag kan worden gesloten waar óók Amerika en landen als China en India aan meedoen, en dat het verdrag van Kyoto kan vervangen. Aldus Al Gore.