Boete voor herrie die rokers op straat maken

Horecamakelaars verwachten een golf van faillissementen onder cafés die geen aparte rookruimte hebben. „Wie wil nu een onderneming kopen die consequent verlies lijdt?”

Amersfoort, 15 okt. Kroegbaas Simon Jessayan kocht drie jaar geleden het kleine café Qwibus in het Amersfoortse winkelcentrum Emiclaer. Het café liep goed en was populair bij de buurt. Tot het rookverbod op 1 juli inging.

„Kijk maar”, zegt Jessayan terwijl hij het jaaroverzicht van 2008 uitdraait. „Ik lijd sinds het rookverbod bijna 30 procent omzetverlies.” De maanden januari, februari, maart en april zitten stabiel rondom de normale omzet. Mei, volgens het KNMI de warmste meimaand in een eeuw, zit er zelfs 10 procent boven. Juni zit weer rond de normale omzet.

Maar juli, de eerste rookverbodmaand, is een paar procent lager dan normaal. De omzet van augustus en september keldert opeens met 28 procent. De maand oktober is bijna op de helft, maar de Qwibus haalt nauwelijks 25 procent van de normale maandomzet.

Dat is volgens Jessayan rechtstreeks te wijten aan het rookverbod: „Een bepaald type mens komt in zo’n bruin café dat ik heb. Het is een soort huiskamer voor mensen die hier een potje kaarten en lekker bijkletsen. Voor de meesten hoort daar een sigaret bij. Ze blijven nu in hun eigen huiskamer waar ze wel mogen roken.” Zoals de meeste kleine kroegen heeft Jessayan geen plaats voor een aparte rookruimte.

Door de consequent dalende omzet is Jessayan gedwongen zijn vaste en tijdelijke werkkrachten te ontslaan. Nu staat de eigenaar zelf twaalf tot zestien uur per dag achter de bar. Daarnaast is hij in de weekenden tijd kwijt aan het bijhouden van de administratie. „Ik weet dat de horeca, hoe hard je ook werkt, geen vetpot is. Maar dit slaat alles”, zegt Jessayan.

Hij weigert de handdoek in de ring te gooien. „Ik ben een echte kastelein, deze kroeg is mijn passie”, vertelt Jessayan met trots. Maar zelfs als de kroegbaas zijn café had willen verkopen, was hij het volgens makelaar Koert van de Weerd van AW Makelaars, „nog niet aan de straatstenen kwijtgeraakt”. Zijn bedrijf is gespecialiseerd in horecavastgoed. „Geïnteresseerde kopers krijgen de financiering niet rond. Zelfs voor de kredietcrisis waren banken al uiterst terughoudend om geld uit te lenen, nu helemaal”, zegt Van de Weerd. „Maar wie wil nu een onderneming kopen die consequent verlies lijdt?”

De makelaar verwacht komende winter een groot aantal faillissementen onder kleine cafés die geen ruimte hebben voor een aparte rookruimte. „De zomer bracht met de terrassen waar wel mag worden gerookt nauwelijks verlichting. De terrasloze winter gaat daarom de nekslag worden.”

Een groeiend aantal kleine kroegen zet daarom de asbak weer terug op de bar, vertelt Nino de Boer, eigenaar van brasserie De Jonge Haan in Hilversum. „Er was laatst een bijeenkomst om over het rookverbod te praten waar twintig eigenaren van cafés uit Hilversum op af kwamen. Zeventien eigenaren zeiden toen roken weer toe te staan omdat ze het anders financieel niet meer redden.”

De meeste grotere cafés en brasserieën waar gedineerd kan worden, zetten de asbakken niet terug. Er zijn volgens De Boer altijd genoeg mensen die uit eten willen. „Kleine kroegen hebben die luxe niet.”

Maar ook horecagelegenheden die zich aan het verbod houden worden beboet. Op geluidsoverlast, veroorzaakt door rokers die buiten een sigaret opsteken. Annemieke Zwagerman, eigenaresse van het Amersfoortse café Joy, kreeg daar onlangs een boete voor. „Ik weet nog niet precies hoe hoog die boete is. Maar ik weet wel dat deze een stuk hoger is dan de 300 euro die je krijgt bij overtreding van het rookverbod”, vertelt Zwagerman. „Het wordt je zo wel moeilijk gemaakt.”

Zwagerman signaleert ook dat sinds het rookverbod de veiligheid bij haar café afneemt. Joy ligt aan een smalle, middeleeuwse straat vol met andere cafés. Op weekendavonden staat het straatje „gezellig” propvol met rokers en is er haast geen doorkomen meer aan. „Dat kan ergernis opwekken en soms ontstaan er vechtpartijen.”

Minister Klink (Volksgezondheid, CDA) blijft ondanks de problemen die het rookverbod met zich meebrengt, vasthouden aan strikte handhaving van het verbod en weigert een uitzondering te maken voor kleine cafés. In Duitsland is dat wel gebeurd. In juli oordeelde het federale constitutionele hof in Karlsruhe, de hoogste rechter in Duitsland, dat het rookverbod ongrondwettig was omdat kleine kroegen met één ontvangstruimte niet konden concurreren met kroegen die wel genoeg ruimte hebben voor een rookruimte.

De Haagse rechter wees diezelfde maand eenzelfde verzoek van bijna vijfhonderd horeca ondernemingen af, met als argument dat de Staat eindeloze discussies wil voorkomen. Maar de discussie lijkt nu toch te komen. Oppositiepartijen in de Tweede Kamer die eerder achter handhaving van het rookverbod stonden, herzien nu hun standpunt.

De VVD wil voor kleine cafés een uitzondering. De SP stelt een subsidieregeling voor, de PVV is voor terugdraaien van het verbod en D66 wil incidentele rokersdagen invoeren.

Jessayan hoopt dat kleine cafés worden uitgezonderd. „Anders houd ik het geen jaar meer vol. En met mij vele anderen.”