De profeet heet nu Mo

Den Haag, 9 dec. In zijn film liet ex-moslim Ehsan Jami vanmiddag een profeet zien die nu beter weet. En ook een acteur met een papieren masker voor wie Engels niet de eerste taal is.

De profeet is veranderd, verzekert Ehsan Jami bij de presentatie van zijn korte film An interview with Mohammed. „Hij heeft over de wereld gezworven, heeft andere mensen ontmoet en nieuwe ervaringen opgedaan. Hij zou nu allang niet meer dezelfde dingen zeggen en doen als 1.400 jaar geleden.”

Enkele tientallen journalisten zijn afgekomen op de vertoning van zijn Engelstalige film van veertien minuten, in perscentrum Nieuwspoort, naast het Tweede Kamergebouw. Onder het voortdurend geklik van fotocamera’s vertelt de voormalig voorzitter van het Comité van ex-moslims – inmiddels ter ziele – dat hij niet van mening is veranderd. Wel van „koers”.

Wilde Jami voorheen de wereld waarschuwen voor de gevaren van de islam, nu wil hij „een constructieve bijdrage leveren aan het huidige islamdebat”.

Die koerswijziging komt volgens Jami ten dele door VVD-leider Mark Rutte. Die stuurde een sms’je aan het ex-raadslid voor de PvdA: „Allemaal goed en wel, maar waar zijn je oplossingen?” Jami: „Dat heeft me aan het denken gezet.”

Met enkele „internationale kunstenaars” werkte Jami vijf maanden „keihard” aan de filmische boodschap An interview with Mohammed. Het resultaat: een verklede acteur met een papieren masker – iemand voor wie Engels niet de eerste taal is – leest antwoorden voor op vragen die Ehsan Jami hem stelt. Zoals: Wat wil de profeet zeggen tegen imams die afvalligen willen laten vervolgen? De profeet antwoordt dat ze „gek” zijn. „Moslims moeten niemand bedreigen.”

Geregeld permitteert de profeet zich een grapje. Zo zegt hij te hebben gepokerd met Jesus Christus. „Niet om geld natuurlijk.”

De film, die ook via internet is te zien, moet moslims aanzetten de Koran te lezen in de context van de tijd waarin die ontstond. De centrale boodschap van Ehsan Jami’s profeet: „Veel teksten uit de Koran zijn symbolisch”.

Jami benadrukt dat het „geen anti-islamfilm” is. „Zie het meer als een intellectuele exercitie.” Hij verwacht dat „een meerderheid van moslims” het met hem „eens” is. En hij grapt dat de film wellicht wordt voorgedragen voor een Oscar.

Het interview, dat is versneden met enkele korte beelden van een jongen die over een strand loopt, zal in Hollywood geen schijn van kans maken. Het filmpje hoort ook niet in de bioscoop, waar Jami aanvankelijk wel op inzette. Daarvoor is het interview, meer nog dan Wilder’s film Fitna, een eenvoudige boodschap op band, goedkoop gemaakt en als film niet interessant.

Niet vreemd dat geen Nederlandse omroep de film heeft willen uitzenden. Zelf denkt Jami dat de weigerachtige houding van televisiezenders te maken heeft met de angst voor woede in de moslimgemeenschap. Of zelfs met een boycot van minister Verhagen (Buitenlandse Zaken, CDA). Zo zou de minister aan zijn aanwezigheid in het praatprogramma Pauw & Witteman de eis hebben verbonden niet met Jami aan een tafel te hoeven zitten.

Vooralsnog blijven heftige reacties uit. Zes organisaties voor Marokkaanse moslims, waaronder de Vereniging van imams in Nederland, noemden de film „een krachteloos niemendalletje” die geen bijdrage levert „aan de discussie over gevoelige thema’s op het snijvlak van islam en samenleving”. Ze zagen daarom geen aanleiding meer voor een eerder aangekondigde persconferentie in de Oemma moskee in Amsterdam.

Minister Hirsch Ballin (Justitie, CDA) sprak wel zijn zorg uit over het effect van de film op het imago van Nederland in het buitenland. Hirsch Ballin benadrukte dat zowel de islam „ten volle wordt gerespecteerd”, als de vrijheid van meningsuiting. Dat is ook wat minister Verhagen de ambassadeurs van islamitische landen in Nederland mededeelde. Hij riep ze op te zorgen dat de film van Ehsan Jami niet leidt tot geweld tegen Nederlanders of Nederlandse bedrijven.

Ehsan Jami betreurt het beeld dat is ontstaan, als zou de film „bewust beledigend” zijn voor moslims. „Ik snap het wel”, zei Jami voor vertoning. „Ik heb daar zelf natuurlijk aan bijgedragen.” Door Mohammed bijvoorbeeld „gewoon een walgelijk mannetje” te noemen. En door zijn vorige plan: een tekenfilm waarin Mohammed met een erectie zijn negenjarige nichtje bij de hand neemt, om haar te ontmaagden.

Ook in het interview vraagt Jami naar het seksleven van de imaginaire profeet. De historische profeet, zoals die bekend is onder moslims, zou twintig vrouwen hebben gehad met wie hij eens allemaal in één nacht geslachtsgemeenschap zou hebben gehad. Ook trouwde hij een Joodse, nadat hij eerst haar ouders had vermoord. „Het waren andere tijden”, laat hij de profeet in de film zeggen. En: „Het is allemaal veel ingewikkelder dat jullie denken. Dit soort dingen zijn ook vandaag de dag nog gewoon, helaas.”

PVV-leider Geert Wilders is kritisch over de film, die hij een „utopisch karakter” toedicht. „Het zelfreinigend en veranderend vermogen van de islam en de barbaar Mohammed is pure fictie”.