Kind gestresst? Naar yogales

Yoga biedt een uurtje rust in het prikkelrijke bestaan van moderne kinderen. En ook de moeders vinden het fijn. Ze laten zich massaal omscholen tot kinderyogajuf.

Heemskerk. Stil liggen is heel lastig. Zeker als je acht jaar bent en al de hele dag naar school bent geweest.

In een zaaltje in Heemskerk liggen zes kinderen op matjes en grote Disneyhanddoeken. Ze proberen te ontspannen. De yogajuf vertelt op rustige toon over een sneeuwpop die smelt. Het ruikt naar wierook. Vier kinderen lukt het na enige tijd om stil te liggen, twee kinderen niet. Dan wiebelt er weer een arm, dan weer een voet, dan een hoofd.

Kinderyoga is in opkomst. Als naschoolse activiteit, voor de woensdagmiddag of zelfs op school – in het hele land werken kinderen voor 7 tot 10 euro per uur aan hun ademhaling, doen ze ontspanningsoefeningen en rekken ze het lichaam.

Yoga biedt een uurtje rust in het prikkelrijke bestaan van het moderne kind, vertelt Sylvia Swen, die de lessen in Heemskerk geeft. Een bestaan met twee werkende ouders, grote klassen op school, volle agenda’s en de televisie als rustpunt.

Swen heeft elke week 26 leerlingen van 7 tot 14 jaar. „Het ene kind kan beter tegen alle prikkels dan het andere. Ik krijg hier veel kinderen die er níét zo goed tegen kunnen. Die hebben concentratieproblemen of zijn te druk. Ze voelen zich onzeker of worden gepest. Ik probeer met oefeningen hun zelfvertrouwen en innerlijke rust te versterken.”

Ruud (8) is zo’n jongetje dat moeilijk tot rust komt. Dan gaat zijn capuchon weer omhoog, dan weer omlaag. Hij maakt snurkgeluiden als hij stil moet zijn en dwaalt voortdurend van zijn matje af. Hij vindt yoga fijn, vertelt hij later, en doet het al een jaar. Idee van zijn moeder. Want men vindt hem nogal druk.

Sander (10) heeft er baat bij: hij wordt bijna nooit meer boos sinds hij yogaoefeningen kent, vertelt hij blij. Jasmijn (8) bloeit er ook van op, zegt haar moeder Hanneke Martens. „Thuis heeft ze drie grote broers die MTV kijken en eigenlijk een ander leven leiden dan zij. Op school zit ze in een drukke klas, vindt ze. Hier concentreert ze zich een uurtje op zichzelf.”

De stress die veel kinderen in het dagelijks leven ondervinden, leidt niet alleen tot ADHD-achtige verschijnselen, zegt kinderyogalerares Helen Purperhart in Almere. „Ik zie ook veel kinderen met buikpijn, allergieën en kinderen die zich juist afsluiten van de buitenwereld.” Yoga is volgens Purperhart dé manier om „weer in contact te komen met je lichaam en jezelf”.

Kinderyoga is overigens ook een uitkomst voor vrouwen die werkten, kinderen kregen en het zwaar vonden om een baan te combineren met de zorg voor kleine kinderen. Juist zij laten zich in groten getale omscholen tot kinderyogajuf.

Purperhart en Sylvia Swen zijn zulke moeders. Alleen al in Almere en omstreken heeft Purperhart in 8 jaar tijd 600 moeders opgeleid tot lerares kinderyoga. „Zij moeten opeens opvoeden. Dat doet een zwaar beroep op je en confronteert je met je eigen zwaktes. Als een baan je dan ook nog te veel wordt, ga je nadenken over wat je echt wilt en aankunt. En dan kiezen sommige vrouwen hiervoor.”

Kinderyoga is niet zomaar een modegril. Het werkt heilzaam voor kinderen met zogeheten functionele buikpijn, blijkt uit recent onderzoek in het Flevoziekenhuis in Almere. Twintig kinderen met chronische buikpijn, waar de kinderarts geen lichamelijke oorzaak voor kon vinden, kregen in 2008 ieder tien buikyogalessen. In een dagboek hielden ze hun klachten bij.

„De buikpijn, die sommigen al jaren hadden, bleek af te nemen dankzij de ontspanningsoefeningen”, vertelt kinderarts en kindermaag-, darm- en leverspecialist Judith Deckers-Kocken. De onderzoeksgroep, waar ook Purperhart deel van uitmaakt, beschrijft het onderzoek nu voor een internationaal medisch tijdschrift. Elk jaar krijgen de kinderartsen in Almere ruim honderd nieuwe buikpijnpatiëntjes.

Vijftien procent van alle kinderen heeft regelmatig buikpijn. Bij 85 procent van hen kan de arts geen lichamelijke oorzaak vinden voor de buikpijn, zoals overgevoeligheid voor gluten of een infectie. Zij hebben ‘functionele buikpijn’. Dat zit niet tussen de oren, maar heeft een onduidelijke oorzaak en er is geen goed medicijn voor. Het kind heeft behalve buikpijn vaak ook last van winderigheid, misselijkheid, een opgezwollen gevoel of diarree.

Buikpijn kan het leven van kinderen grondig beïnvloeden, zegt Deckers-Kocken. „We zien regelmatig kinderen die al maanden niet naar school zijn gegaan wegens buikpijn. Sommigen krijgen te horen dat ze niet moeten zeuren, waardoor ze niet meer durven te klagen over de pijn. Andere ouders nemen de klachten wel serieus, maar hebben in al die jaren nooit een arts gevonden die begreep wat er aan de hand was.”

Deckers-Kocken heeft zich erin gespecialiseerd en kan tegen die kinderen en hun ouders zeggen ‘ik weet wat het is’. „Ze moeten vaak huilen van opluchting.” Wat is het dan? „De darmen worden overgevoelig, onder meer onder invloed van stress. En dat geeft klachten.”

Ondanks de scepsis in medische kringen over niet-medische methoden, zocht zij naar een alternatieve behandeling die kinderen leert om hun buik te ontspannen. Die denkt ze in kinderyoga te hebben gevonden.

Er zijn landelijk ongeveer 300 kinderyoga docenten met een eigen praktijk. Zij geven wekelijks les aan 10 tot 30 kinderen tot twaalf jaar oud.

Ongeveer dertig kinderen hebben bij wijze van experiment in Almere kinderyoga gevolgd voor hun specifieke, fysiek onverklaarbare buikpijn. Dat hielp.

Vijftien procent van alle kinderen heeft regelmatig buikpijn; van hen heeft 85 procent ‘functionele buik pijn’. Dat wil zeggen dat er geen fysieke oorzaak voor is te vinden, zoals overgevoeligheid voor gluten of een infectie. Het wil niet zeggen dat de pijn tussen de oren zit.

Ook drukke kinderen kunnen volgens yogaleraressen leren om rustiger te worden door zich te concentreren op hun ademhaling. Drie tot vijf procent van alle kinderen heeft de hyperactiviteitsstoornis ADHD.