Kritiek wetenschappers op Irak-commissie

Rotterdam, 4 febr. De instelling van een speciale commissie die de besluitvorming rond de politieke steun van Nederland aan de Irak-oorlog moet gaan onderzoeken, stuit bij prominente politici en wetenschappers op kritiek.

„Een onaanvaardbare uitholling van het grondwettelijke recht van het parlement op controle en informatie.” Zo beschrijft voormalig Kamervoorzitter Frans Weisglas (VVD) vandaag in een ingezonden stuk in de Volkskrant het besluit van premier Balkenende om de Irak-zaak door een commissie te laten onderzoeken.

Oud Kamervoorzitter Dick Dolman (PvdA) sluit zich aan bij de kritiek van Weisglas. Hij maakt zich ernstig zorgen over de kracht van het parlement „voor zover die nog bestaat”.

Ook staatsrechtgeleerde en oud-senator Jan Vis (D66) , voorheen lid van de Raad van State, vindt de gang van zaken „staatsrechtelijk merkwaardig”. Hij hekelt vooral de beslissing van het kabinet om recente Kamervragen over de Irak-zaak niet te beantwoorden, maar ze door te geleiden naar de commissie-Davids.

Vis legt uit dat het kabinet zich op dit punt ten onrechte „staatsrechtelijk rijk rekent”. Vis: „Sinds de grondwetswijziging van 1983 is een individueel vragenrecht van kracht. Dus zelfs als een meerderheid van het parlement met dit uitstel akkoord gaat, kunnen individuele leden van de oppositie toch eisen op een redelijke termijn antwoord van het kabinet te krijgen.” Hij is „benieuwd” wat Kamervoorzitter Gerdi Verbeet zal doen met vragen over Irak die in de komende weken door Kamerleden worden ingediend. „De voorzitter zal die niet mogen weigeren.”

Tijn Kortmann, hoogleraar staatsrecht aan de Universiteit Nijmegen, wijst erop dat de Kamer zelf „de scherpe kantjes” van de inlichtingenplicht heeft gehaald. In het debat dat destijds over de grondwetswijziging werd gevoerd, stond het parlement het kabinet toe „om redenen van opportuniteit” af te zien van een spoedige beantwoording, ook aan individuele Kamerleden. „Natuurlijke belemmeringen”, waren hiervoor een reden, herinnert Kortmann zich. „Maar dit lijken eerder politieke belemmeringen.”