Vogelaar 'wist' dat Wilders niet ging scheuren

Den Haag, 2 maart. Letterlijk kan je het dagboek van ex-minister Ella Vogelaar niet altijd nemen. Op pagina 188 van Twintig maanden knettergek, dat ze twee weken geleden publiceerde over haar voortijdig beëindigde ministerschap, staat een potentieel zeer brandbare zin: „Helemaal onbekend is [de anti-islamfilm Fitna] overigens niet meer, het staat wel vast dat [Geert Wilders] op aanraden van zijn advocaat niet gaat scheuren en branden.”

Op het moment dat Vogelaar dit optekende (2 maart 2008), lag het kabinet onder vuur omdat het paniek zou zaaien over de gevolgen van de film. Maar het kabinet kon niet anders, zei premier Balkenende. Men ging van het slechtste scenario uit: dat Wilders de Koran geweld zou aandoen, en dat dit ernstige wereldwijde repercussies zou hebben voor Nederland.

Wist het kabinet ondertussen stiekem dat het zo erg niet zou worden? Want dat is wat Vogelaar opschrijft, het „staat wel vast” dat erg geen boekverscheuring of -verbranding komt. Deze tegenstrijdigheid was NRC-columnist Afshin Ellian ook opgevallen, en na het lezen van zijn column besloot Kamerlid Fred Teeven (VVD) er Kamervragen over te stellen. Een liegend kabinet is ten slotte materiaal voor een heuse kabinetscrisis.

Zo moet je het niet lezen, zei Vogelaar vandaag in een telefonische reactie. „Wat we [ze schreef het boek samen met haar partner, red.] in het boek opschrijven is onze indruk. Onze waarneming was toen dat Wilders wel zou begrijpen dat hij niet zo ver moest gaan.” Had Vogelaar die waarneming op dat moment met het kabinet gedeeld? Dan hadden andere ministers er misschien iets geruster op kunnen zijn. „Nee, ik kan mij niet herinneren dat ik dat heb gedaan.”