Akkoord coalitiepartijen over crisisplan
Den Haag, 24 maart. De coalitiepartijen hebben een principeakkoord bereikt over ingrijpende economische maatregelen, zoals verhoging van de AOW-leeftijd, investeringen in 2009 en 2010 en bezuinigingen vanaf 2011.
Dit bevestigen bronnen rondom de onderhandelaars van CDA, PvdA en ChristenUnie. Een cruciaal onderdeel van het steunplan is overeenstemming met de vakbonden en de werkgevers over loonmatiging, de pensioenen en de AOW. Vanmiddag zou met de sociale partners worden gesproken.
PvdA-fractievoorzitter Mariëtte Hamer zei vanmorgen dat een sociaal akkoord belangrijk is voor het maatschappelijk draagvlak. Een akkoord ligt „binnen de mogelijkheden”, zei ze. De grootste vakcentrale FNV reageert terughoudend. „Het is geen gelopen race”, zegt een woordvoerder. De FNV heeft grote moeite met verhoging van de AOW-leeftijd naar 67 jaar. Net als de andere vakbonden vindt de FNV dat het kabinet meer ruimte moet geven aan pensioenfondsen voor herstelplannen, zodat pensioenen niet verlaagd hoeven te worden. Ook MHP-voorzitter Richard Steenborg is sceptisch. „We hebben niet het gevoel, yes we bouwen aan de toekomst van Nederland.” CNV-voorzitter René Paas is gematigd optimistisch.
De zes onderhandelaars en premier Balkenende kwamen vanmorgen opnieuw bijeen om de laatste details over de tekst van het akkoord door te spreken. Ze werden het gisteravond erover eens dat in 2011 bezuinigd wordt als het Centraal Planbureau een economische groei van 0,5 procent of meer voorspelt. In dat geval bezuinigt het kabinet 5 miljard euro. Voor het CDA was dit een hard punt. Ook de ChristenUnie wilde deze kabinetsperiode nog beginnen met het terugdringen van de staatsschuld. De PvdA vreesde dat pril economisch herstel in de kiem gesmoord kan worden. De partij kan nu leven met de formulering dat bezuinigd worden onder voorwaarde dat er economisch groei is.
Het bezuinigingsbedrag bestaat onder meer uit 3,2 miljard euro aan lagere uitgaven aan uitkeringen en ambtenarensalarissen. Hierbij is een afspraak met de sociale partners van groot belang. Als er wordt afgesproken dat de lonen de komende jaren wordt bevroren, hoeven de ambtenarensalarissen en de uitkering niet ontkoppeld te worden van de salarissen in de marktsector. Over de overige 1,8 miljard aan bezuinigen beslist het kabinet volgend jaar in de reguliere begrotingsbesprekingen.
De verhoging van de AOW-leeftijd is onderdeel van de maatregelen die op lange termijn moeten bijdragen aan gezondere overheidsfinanciën. Op welke termijn en in welk tempo de pensioengerechtigde leeftijd wordt verhoogd hangt nog af van de besprekingen met de sociale partners. Eén van de opties is om in 2012 te beginnen elk jaar de AOW-leeftijd met een maand te verhogen.
Andere lange termijnmaatregelen hebben betrekking op de zorgtoeslag en het eigen woningforfait. De zorgtoeslag zal worden verlaagd. Dit betekent een verslechtering van de koopkracht van de lage en middeninkomens. De maatregel met eigen woningforfait geldt alleen voor mensen met een huis dat meer dan 1 miljoen waard is.
Deze grens wordt vastgelegd en de komende jaren niet meer geïndexeerd. Dit betekent dat bij stijgende huizenprijzen in de toekomst meer mensen een hogere belasting gaan betalen.
Om de economie dit jaar en volgend jaar te stimuleren wil de coalitie zes miljard euro investeren in duurzame maatregelen. Hierbij gaat het om een regeling voor de sloop van oude en de aanschaf van schone auto’s en een subsidie voor de bouw van energiezuinige huizen. Verder wordt 250 miljoen gestoken in bestrijding van de jeugdwerkloosheid.
Opvallend is dat de vliegtaks geheel of gedeeltelijk verdwijnt. Deze belasting op tickets is juist vorig jaar als vergroeningsmaatregel ingevoerd. De luchtvaartsector voerde de afgelopen tijd een lobby om de taks weer af te schaffen, omdat die schadelijk zou zijn voor de concurrentiepositie van onder meer Schiphol en de KLM. Hiertegenover staat volgens bronnen dat de bestaande Subsidieregeling Duurzame Energie wordt vervangen door het Duitse systeem voor duurzame energie. Consumenten en bedrijfsleven betalen daarbij voor elke kilowattuur aan verbruikte stroom een vaste ‘duurzaamheidstoeslag’. Dat geld wordt doorgesluisd naar aanbieders van groene stroom, die zo voor langere tijd verzekerd zijn van een financiële bijdrage.
Al in een vroeg stadium van de onderhandelingen, die op 5 maart zijn begonnen, zijn enkele onbespreekbare punten op tafel gelegd. Dit ging om verlaging van hypotheekrenteaftrek (CDA), bezuinigingen op de AWBZ en WW (PvdA) en beperking van overdraagbaarheid van de individuele heffingskorting van niet-werkende partners, de zogenoemde aanrechtsubsidie (ChristenUnie).
Na een definitief akkoord is er een extra ministerraad en wordt de Tweede Kamer ingelicht.