Wilders en fractie verlaten uit protest Kamerdebat

De Partij voor de Vrijheid heeft vanmorgen het Tweede Kamerdebat over het crisisplan van het kabinet demonstratief verlaten nadat CDA-fractieleider Pieter van Geel had gezegd dat er voor de Kamer nauwelijks ruimte is om iets aan het plan te veranderen.

Den Haag, 26 maart. Soms kan je beter niet eerlijk zijn. „Buitengewoon beperkt” noemde CDA-fractievoorzitter Pieter van Geel de kans dat de Tweede Kamer nog iets kon bijstellen aan het crisisplan dat de coalitie gisteren na drie weken moeizaam onderhandelen presenteerde.

Het debat vanochtend over het plan ging direct in de hoogste versnelling. Zelfs Bas van der Vlies, leider van de gezagsgetrouwe orthodox-christelijke SGP, kon zich niet inhouden: „Dat is heel merkwaardig. We laten ons toch niet degenereren tot het afgeven van een opgetuigde stemverklaring? Zo hoeft u niet meer naar ons te luisteren. Dat raakt de kern van de bedoeling van het debat.”

Zoals gewoonlijk wist PVV-leider Geert Wilders iedereen te overtroeven. Hij had er een paar minuten voor nodig, maar nadat alle andere partijen hun ergernis over de opstelling van de CDA-fractie hadden geventileerd, zocht ook hij de microfoon. Hij was niet boos. Nee, hij was „woedend”. Onder die omstandigheden wilde hij niet meer meedoen aan het debat. „Ik zet mijn spreekteksten wel op mijn website.”

De coalitiegenoten probeerden de schade nog te beperken. „Goede voorstellen worden altijd besproken”, zei PvdA-fractievoorzitter Mariëtte Hamer. Ook Arie Slob, fractievoorzitter van de ChristenUnie, probeerde uit te leggen dat er altijd ruimte is voor een verandering, zolang alle coalitiepartijen zich erin kunnen vinden.

Maar het was al te laat. GroenLinks-leider Femke Halsema probeerde Wilders er nog van te overtuigen zijn lot niet „volledig afhankelijk te maken van het CDA”. Zo liet hij zich maar inpakken. Maar de PVV-leider was samen met zijn fractiegenoten al op weg naar de uitgang, omstuwd door fotografen. Een statement moet je nooit afzwakken, weet Wilders. „Het is een Koreaans parlement. Blijven zitten als een circuspaard, daar pas ik voor.”

De oppositiepartijen die nog wel met Van Geel wilden discussiëren richtten zich vooral op de in hun ogen onduidelijke plannen van het kabinet. „Drijfzand” vonden D66-leider Alexander Pechtold en VVD-leider Mark Rutte het allemaal. De belangrijkste structurele hervorming, de verhoging van de AOW-leeftijd, was eigenlijk helemaal niet uitgewerkt. Ondanks alle mooie taal over een sociaal akkoord, was er in de ogen van de oppositie nog geen begin van overeenstemming met de vakbonden over deze maatregel.

Pechthold: „De grote woorden verzandden in nietszeggendheid. Wat nodig is, was blijkbaar onmogelijk.”

De beloofde bezuinigingen in 2011 waren nog niet uitgewerkt, vonden de oppositiepartijen. De coalitie, zei Rutte, rekent zich rijk met een bezuiniging van 3,2 miljard op ambtenarensalarissen. Terwijl het niet duidelijk is of de vakbonden zich daar achter zullen scharen. Hij en Pechtold verweten Van Geel dat het CDA zijn imago als degelijke beheerder van overheidsfinanciën te grabbel gooit.

Van Geel wilde er niets van weten: „Er is maar één land dat zich druk maakt om de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Dat zijn wij.” Toch zei de CDA-fractievoorzitter dat „er nog heel wat pijnlijke voorstellen nodig zijn om de toekomstige ombuigingen vorm te geven”.

De onduidelijkheid over bezuinigingen en hervormingen is, betoogden oppositiepartijen, het gevolg van het onvermogen van de coalitiepartijen om samen echt grote vernieuwende stappen te zetten. „Voor wie en waarvoor is er eigenlijk zo lang gestreden”, vroeg SP-leider Agnes Kant zich af.

Of de oppositiepartijen in grotere samenhorigheid hadden gewerkt als ze zelf een regering hadden mogen vormen, bleek in ieder geval niet in dit debat. De totale afwijzing van Kant van elke aanpassing van de AOW-leeftijd – de SP zou „vooraan staan in het maatschappelijk verzet” om deze „verworvenheid” te behouden – vonden Rutte, Halsema, Pechtold en Rita Verdonk onbegrijpelijk. Terwijl Kant Rutte weer verweet liever mensen met zware beroepen langer te laten doorwerken dan een einde te maken aan „subsidies voor villa’s”. Kant bedoelt daarmee de hypotheekrenteaftrek voor dure woningen. „Een asociale keuze”, vond de SP-leider.

Het gaf Van Geel de kans om te constateren dat „de eenheid van de oppositie in de Kamer ver weg is”. Een eenheid die zijn partij na weken onderhandelen met de coalitiegenoten niet meer makkelijk uit handen zal geven, zo liet hij duidelijk merken. Hoe impopulair hij zich daar ook mee zou maken.