Adviescommissie: NS te machtig

Den Haag, 4 april. De NS heeft te veel macht in de spoorwegsector. Exploitatie van vastgoed, beheer van stations, en dienstverlening aan andere vervoerders moeten worden overgeheveld naar een onafhankelijke partij.

Dit zegt de commissie-Sorgdrager in het nog vertrouwelijke rapport Over ’t Spoor. De commissie evalueerde in opdracht van minister Eurlings (Verkeer, CDA) de sinds 2005 geldende spoorwegwetgeving. Hierin zijn de taakverdeling tussen Rijk, NS en spoorbeheerder ProRail vastgelegd, en het alleenrecht van de NS om tot 2015 op het hoofdrailnet te rijden.

Commissie-voorzitter Winnie Sorgdrager noemt de conclusies voor de NS „ingrijpend.” „Dit vraagt om een compleet andere bedrijfsvoering. En het ligt juridisch niet zo makkelijk.” Deze of volgende maand komt het kabinet met zijn standpunt over de toekomst van het spoor.

Volgens de commissie is de samenwerking tussen nieuwe vervoerders als Veolia en Syntus en de NS „verre van optimaal”. Ze zijn voor een groot deel van hun dienstverlening afhankelijk van de NS, omdat deze alle stations in handen heeft. De vervoerders klagen dat ze weinig medewerking krijgen bij het huren van commerciële en personeelsruimte en dat ze geen mogelijkheden hebben hun bedrijf goed te presenteren. Ook kunnen ze op stations geen informatie verstrekken over aansluitende busverbindingen.

„De NS is geen onafhankelijke partij”, staat in het rapport. „Operationele of strategische motieven kunnen meespelen om andere vervoerders, concurrenten, onvoldoende medewerking te verlenen.” Er is „reden tot zorg”.

Mededingingswaakhond NMa en het ministerie van Verkeer en Waterstaat nemen de klachten serieus, aldus het rapport. Opmerkelijk is dat de NS stelt de klachten niet te kennen. Het rapport: „Enige reflectie op mogelijkheden tot verbetering in de eigen NS-organisatie had in de rede gelegen.” De NS wil niet reageren.

De commissie vindt ook dat onderzocht moet worden of de verkeersleiding en de verdeling van de capaciteit op het spoor „doelmatiger en klantgerichter” kunnen worden door deze bij ProRail weg te halen. ProRail zou zich dan louter moeten richten op onderhoud en beheer van de rails. ProRail zegt hiertegen te zijn omdat „alle taken samenhangen”.