Ook Camiel Eurlings zal het niet invoeren

Camiel Eurlings voert de kilometerheffing vanwege de risico’s tijdens deze regeerperiode toch niet in. Maar de oppositie twijfelt vanaf het begin aan de intenties van de minister.

Den Haag, 7 april. „Ontwikkeling kilometerheffing vordert gestaag”. Onder die vlag tilde minister Eurlings (Verkeer, CDA) gisteravond in een brief aan de Tweede Kamer tussen neus en lippen door de invoering van de kilometerheffing uit de huidige kabinetsperiode. En dat terwijl Eurlings zich zo had voorgenomen de minister van Verkeer te zijn die het écht zou invoeren.

Door „toegenomen inzicht” blijkt de deadline van eind 2011 voor vrachtwagens niet te worden gehaald. De minister gaat rekening houden met risico’s waar tot nu toe geen aandacht aan besteed. Welke risico’s dit zijn en wat de nieuwe streefdatum wordt, is nog onduidelijk.

Schuift Camiel Eurlings met zijn beslissing het meest gevoelige onderdeel van zijn portefeuille op de lange baan? Het kabinet beloofde in de huidige regeerperiode „een belangrijke onomkeerbare stap” te zetten om automobilisten anders te laten betalen voor hun mobiliteit. In november 2007 kondigde Eurlings de kilometerheffing formeel aan. „Het kabinet gaat in deze periode het point of no return voorbij.” Inmiddels is samen met collega Jan Kees de Jager van Financiën (ook CDA) een ingrijpende wijziging van de autobelastingen in gang gezet die samenhangt met rekeningrijden.

Maar de oppositie twijfelt vanaf het begin aan de intenties van minister Eurlings. De VVD meent dat de minister in zijn hart tegen het systeem is, net als de liberalen. „Hier kan het CDA weleens de verkiezingen op gaan verliezen”, voorspelde Kamerlid Paul de Krom (VVD) in juli vorig jaar. SP en PVV vrezen met een spitsheffing een soort elitebelasting die de lage inkomens treft. GroenLinks vindt de plannen te weinig bevorderlijk voor het milieu, waar het naast het terugdringen van de files allemaal om begonnen was.

D66 constateerde februari vorig jaar dat het CDA allemaal extra eisen stelt. „Hoe meer voorwaarden er worden gesteld, hoe gladder de ondergrond wordt. Ik vraag me af of het CDA geen geheime agenda heeft”, aldus Boris van der Ham. In dat debat zei Eurlings dat zorgvuldigheid belangrijker was dan snelheid. De Krom: „U gooit alle ontsnappingsluiken open om de kilometerheffing over de verkiezingen van 2011 heen te tillen.”

Dat gaat nu inderdaad gebeuren. Met de brief van gisteravond is duidelijk dat Eurlings het lastige en complexe project in deze kabinetsperiode niet meer zelf invoert. Een systeem waarvan de vraag is of er onder automobilisten draagvlak voor bestaat. Vijf voormalige ministers van Verkeer voorspelden onlangs dat de kilometerheffing er nooit zou komen vanwege een gebrek aan steun in de samenleving. „Als straks de verkiezingen naderen, haken CDA en PvdA af. Uit angst om zetels te verliezen”, zei Annemarie Jorritsma, in het Nederlands Dagblad.

Maar Eurlings maakte vorige week goede sier bij de automobilist door de Spoedwet Wegverbreding door de Eerste Kamer te loodsen. Daarmee kunnen dertig wegverbredingen en spitsstroken versneld worden aangelegd.

Met de juridische onderbouwing van de kilometerheffing boekte Eurlings minder snel progressie. De minister zou een wetsvoorstel die nodig is voor het rekeningrijden al voor de zomer van 2008 naar de Kamer te sturen. Dat wordt nu de zomer van dit jaar.

In de reeds wel afgeronde spoedwetgeving voor het sneller aanleggen van wegen ontbrak overigens een opmerkelijk onderdeel: er wordt geen rekening gehouden met de effecten van de invoering van de kilometerheffing. Drie hoogleraren op verkeersgebied schreven daarover in deze krant: „Wij vinden het vreemd dat aan de ene kant alle troeven worden ingezet op kilometerheffing, terwijl aan de andere kant wegverbredingen worden beoordeeld alsof de kilometerheffing er niet komt.”