Thuis bevallen is net zo veilig

Thuis bevallen is even veilig als bevallen in het ziekenhuis, blijkt uit een studie die vandaag verschijnt. Maar de discussie over de verloskundige zorg blijft.

Leiden, 15 april. Zwangere vrouwen vroegen aan verloskundige Ank de Jonge steeds vaker of het eigenlijk wel veilig is, thuis bevallen. „Ook vrouwen van wie ik dacht: zij is een typische thuisbevaller.”

Uit een omvangrijke Europese studie eind vorig jaar bleek namelijk dat met een sterfte van 1 op 100 kinderen rond de geboorte, Nederland op plaats 24 van 26 Europese landen staat. En omdat in Nederland veel vrouwen thuis bevallen, dacht iedereen dat het daar wel aan zou liggen. Ank de Jonge kon het wantrouwen bij de vrouwen op haar spreekuur in Leiden niet wegnemen. Niemand had ooit goed uitgezocht of de typisch Nederlandse thuisbevalling wel even veilig is als die in een ziekenhuis.

Nu wel. Uit een vandaag verschenen onderzoek onder een half miljoen Nederlandse vrouwen, in het gerenommeerde wetenschappelijk tijdschrift British Journal of Obstetrics and Gynaecology, blijkt voor het eerst dat een thuisbevalling even veilig is als een ziekenhuisbevalling. Baby’s van vrouwen die thuis bevallen, overlijden niet vaker tijdens of vlak na de geboorte en worden niet vaker opgenomen op de intensive care dan kinderen die poliklinisch worden geboren.

Verloskundige Ank de Jonge uit Leiden is een van de auteurs. Aan de omvangrijke studie werkten ook gynaecologen mee. Ze bestudeerden de gegevens van 529.688 vrouwen die van 1 januari 2000 tot 31 december 2006 tijdens de zwangerschap begeleid werden door een verloskundige en die medisch gezien allemaal thuis konden bevallen.

Zes op de tien wilden dat graag en drie op de tien gingen liever naar het ziekenhuis. Vrouwen die thuis wilden bevallen maar tijdens de baring alsnog naar het ziekenhuis gingen, telden als thuisbevallers. Van een klein aantal vrouwen is onbekend waar ze bevielen. De ‘typische thuisbevaller’ bleek iets vaker dan de vrouwen die in het ziekenhuis willen bevallen, uit Nederland te komen, al eerder te zijn bevallen, geen tiener te zijn en een redelijk hoge opleiding te hebben. De resultaten zijn daarvoor gecorrigeerd.

Uit eerdere internationale studies bleek dat vrouwen beter in het ziekenhuis konden bevallen, maar die waren niet heel betrouwbaar. Van één in het Verenigd Koninkrijk bleken de gegevens niet te kloppen. In een Australisch onderzoek telden ook tweelinggeboorten, stuitbevallingen en late bevallingen (na 42 weken) mee. Die vinden daar soms thuis plaats, wat in Nederland niet mag. Een Amerikaanse studie kon evengoed de risicovolle, onverwachte en ongeplande thuisbevallingen niet uitsluiten. Enkele Europese en Amerikaanse studies lieten een positiever beeld zien van thuis bevallen, maar die waren te marginaal om iets te zeggen over babysterfte.

In Nederland is het makkelijker om onderzoek te doen naar de veiligheid van thuisbevallingen. Er vinden er voldoende plaats, en Nederlandse verloskundigen en gynaecologen houden de gegevens over baringen consequent bij. De gegevens worden verzameld door de Stichting Perinatale Registratie Nederland.

De enige denkbare studie die betrouwbaarder is dan deze, kan niet worden uitgevoerd. Een computer moet dan uitmaken in welke setting een vrouw bevalt. Gynaecoloog Jan Nijhuis probeerde zo’n gerandomiseerde studie op te zetten. Van de honderd vrouwen zei ongeveer de helft eraan mee te willen werken. Maar toen het zover was bleek slechts één vrouw bereid de computer te laten beslissen waar ze zou bevallen. Nijhuis publiceerde erover, in hetzelfde Britse verloskundetijdschrift.

Als de hoge babysterfte niet door de thuisbevalling komt, waardoor dan wel? In Nederland vindt minder screening plaats tijdens de zwangerschap en neonatologen zijn terughoudender in de behandeling van ernstig zieke pasgeborenen. Moeders zijn ouder dan in alle andere Europese landen, op Ierland en Spanje na. Een op de vijf moeders is ouder dan 35 jaar. En meer dan twee keer zoveel moeders als bijvoorbeeld in Zweden of Denemarken komen niet uit Noord-Europa. Bekend is dat de kinderen van allochtone moeders 40 procent meer kans hebben op overlijden rond de geboorte.

Mede-auteur en gynaecoloog Jan Nijhuis in Maastricht zegt dat de discussie over de veiligheid van thuisbevallingen met deze studie is gesloten: „Thuis aan de baring beginnen is op zich veilig”, zegt hij. „Maar dat wil niet zeggen dat de discussie over de verloskundige zorg in Nederland is gesloten. Informeren we vrouwen bijvoorbeeld wel goed over de kans dat ze alsnog naar het ziekenhuis moeten, of over pijnbestrijding?” Uit eerder onderzoek blijkt dat onder vrouwen die thuis bevallen 3,4 procent met spoed alsnog naar het ziekenhuis moet, tijdens of vlak na de baring. Dat is vervelend voor hen, zegt TNO-onderzoeker en mede-auteur van deze studie Simone Buitendijk. Maar bij poliklinisch bevallen wordt weer sneller ingegrepen. Voor de baby, zegt ze nog maar eens, maakt het niet uit.

Vrouwen, concluderen de onderzoekers in de studie, moeten worden aangemoedigd te bevallen waar ze willen bevallen.