‘Debat is nodig over rol koning Willem’

Den Haag, 25 april. Het is onverstandig dat de Tweede Kamer nog niet heeft gepraat over wat voor soort koning Nederland wil als Beatrix aftreedt: een koning met alleen ceremoniële taken, zoals in Zweden, of een koning met invloed.

Nu is het voor een fundamenteel debat over die cruciale vraag eigenlijk al te laat, vindt Peter Rehwinkel, PvdA-senator en staatsrechtdeskundige. Hij heeft „het gevoel” dat de abdicatie „op redelijk korte termijn” zal worden aangekondigd. Geruchten daarover doen regelmatig de ronde.

Zelf wil Willem-Alexander een koning met invloed zijn, net als zijn moeder, en geen ‘lintjesknipper’. Maar een meerderheid van de Tweede Kamer (PvdA, SP, PVV, GroenLinks en D66) wil geen koning die onderdeel is van de regering.

In de praktijk willen partijen echter niet hun vingers branden aan de monarchie, zegt Rehwinkel. „Agendering van een meer ceremonieel koningschap is lastig. „Publicitair slaat de vlam dan al snel in de pan.” Mogelijk zijn partijen ook bang kiezers kwijt te raken, denkt hij. „Het draagvlak voor de Oranjes bij de bevolking is onverminderd groot.”

Uit de laatste peiling van TNS Nipo bleek dat 85 procent van de bevolking de monarchie steunt. Volgens Alexander Pechtold, fractievoorzitter van D66, wil premier Balkenende zo’n debat niet. „Ik vraag me af wat hij erger vindt, een onderzoek naar Irak of een serieuze discussie over de modernisering van de monarchie.”

Pechtold en Rehwinkel vinden dat politici geen verantwoordelijkheid nemen voor de monarchie. Rehwinkel: „Bij een misstap van Willem-Alexander, zoals een onhandige uitspraak, staan ze wel klaar om commentaar te geven.”