Baby Hendrikus mag weer naar huis

Onverwachts bepaalde de rechter gisteren dat baby Hendrikus terug mag naar zijn zwakbegaafde ouders. De Kinderbescherming is kritisch over het besluit.

Rotterdam, 30 april. Baby Hendrikus mag vanaf morgen bij zijn ouders in Geldermalsen wonen. Dat heeft de rechtbank van Arnhem gisteren bepaald. Hendrikus, kind van twee zwakbegaafde ouders, verbleef sinds zijn geboorte in een pleeggezin. Met de uitspraak krijgt een bizarre zaak een onverwachte wending.

Hendrikus kwam 13 oktober 2008 in een ziekenhuis ter wereld. Zijn ouders, Henk en Miranda (zij willen niet met hun volledige naam in de krant), hadden altijd zonder enige hulpverlening geleefd. Toch werd hun zoon een dag na zijn geboorte op last van de kinderrechter in een pleeggezin geplaatst wegens „onmiddellijk en ernstig gevaar”. Henk en Miranda waren verbijsterd, evenals hun vrienden, familie en collega’s van de sociale werkplaats.

De Raad van de Kinderbescherming stelde na onderzoek vast dat hun zoon echt niet bij hen kon wonen. Weliswaar stonden ze open voor hulpverlening en gaven ze blijk van kennis over babyverzorging. Maar de Kinderbescherming betwijfelde of ze die kennis zouden kunnen toepassen, vooral in onverwachte situaties. Ook zouden hun ‘emotionele opvoedkundige vaardigheden’ tekortschieten. De kinderrechter gaf opdracht tot een nieuw onderzoek door een extern bureau. In juli doet de rechter een definitieve uitspraak.

Sinds drie maanden komt Hendrikus op dinsdag enkele uren bij zijn ouders thuis, begeleid door een gezinsvoogd van de William Schrikkergroep. Dat hij vanaf morgen helemaal naar huis mag, in elk geval tot de uitspraak in juli, komt door een samenloop van omstandigheden. Per 1 mei moet hij weg uit zijn pleeggezin – dat hadden de pleegouders vanaf het begin als voorwaarde gesteld. Op zoek naar een andere oplossing, kwam de voogdij-instelling in contact met de organisatie ’s Heeren Loo, die mensen met een verstandelijke beperking ondersteunt. Die kwam met het idee Hendrikus bij zijn ouders te laten wonen met ‘24 uursbegeleiding’. Stom toevallig bleken Henk en Miranda enkele honderden meters bij een vestiging van ’s Heeren Loo vandaan te wonen.

Volgens de rechter is plaatsing bij de ouders nu „het meest in het belang van de baby” nu er „voldoende waarborgen” zijn voor zijn veiligheid. Ook kan de baby zich zo aan de ouders hechten. „Plaatsing van de baby in een (tijdelijk) pleeggezin zou betekenen dat dit hechtingsproces niet voldoende kan plaatsvinden, aangezien de baby het pleeggezin over enkele maanden weer zou moeten verlaten”, aldus de uitspraak.

Het plan is dat Hendrikus drie dagen per week naar een kinderdagverblijf van ’s Heeren Loo gaat. Voor de andere dagen is er van 7 tot 19 uur hulp in huis. „En ’s nachts kijken we met de ouders mee via een webcam”, zegt regiomanager Anke Visserman van ’s Heeren Loo. Dat doet de organisatie volgens haar vaker, bijvoorbeeld bij cliënten met epilepsie. „Als die ’s nachts een aanval krijgen, zien we aan de manier van bewegen dat er iets mis is.” Het is wel de eerste keer dat een baby van verstandelijk beperkte ouders met een webcam wordt ‘bewaakt’.

De Raad voor de Kinderbescherming had liever de uitkomst van het onderzoek afgewacht, zegt woordvoerder Richard Bakker. „Het gaat nog steeds om zeer kwetsbare ouders die veel hulp nodig hebben. Er komt nu veel druk op hen om deze rol te gaan vervullen. Je schept ook verwachtingen. Stel dat straks uit het onderzoek blijkt dat verblijf bij ouders toch niet het meest geschikt is.”

Dat kan nog steeds de uitkomst zijn, zegt woordvoerder Ad Veen van de William Schrikkergroep. Maar Henk en Miranda hebben de afgelopen maanden volgens hem al veel geleerd. Ook Hendrikus ontwikkelt zich goed. Dat is volgens Veen een andere voorwaarde voor deze oplossing. „Hij reageert normaal, geeft goed zijn behoeften aan. Dat zeggen de pleegouders ook. Volgens onze orthopedagoog en gezinsvoogd is het heel reëel om te veronderstellen dat het op deze manier gewoon goed gaat.”

Hans Reinders, hoogleraar ethiek aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, spreekt van een „mooie eerste stap”, al vindt hij wel dat er „heel zware zorg” op het gezin wordt gezet. Reinders heeft de rechterlijke uitspraken in de zaak-Hendrikus bestudeerd. Het viel hem op dat de redenen om hem uit huis te plaatsen verschoven. Eerst ging het om „ernstig gevaar”, uiteindelijk om „emotionele opvoedkundige vaardigheden”. „Dat was dermate vaag dat ik dacht: hier is iets niet in orde.”

Reinders trok de conclusie dat de hoogte van het IQ uiteindelijk de enige reden was. „En uit het weinige onderzoek dat er is weten we dat dát in elk geval geen isoleerbare factor is. Als je alleen om die reden een kind uit huis plaatst, leg je de lat hoger dan voorheen.”

Vader Henk zegt aan de telefoon trots dat Hendrikus zaterdag wordt gebracht. De nieuwste foto’s wil hij wel op de mail zetten. Om de bezwaren van de Kinderbescherming moet hij een beetje lachen. „Ik dacht wel dat ze zoiets zouden zeggen. De Raad voor de Kinderbescherming geeft ouders met een beperking meteen een stempel. Die kans is ze nu niet gegund en dan gaan ze onzin uitkramen. Zo zie ik het maar.”

Mensen met een verstandelijke beperking hebben dezelfde rechten als iedereen, ook als het gaat om kinderen krijgen. Maar met hun kinderen gaat het vaak mis. Veel kinderen worden wegens verwaarlozing of mishandeling onder toezicht gesteld.

In een vorig jaar gepubliceerd onderzoek onder 1.500 licht verstandelijk gehandicapten, bleek de opvoeding in ongeveer de helft van de gezinnen problematisch te verlopen. Bij eenderde ging het goed. De hoogte van het IQ bleek geen voorspellende factor. Wel de bereidheid tot het aanvaarden van hulp.