Zonder de wind gaat het niet lukken
Over ruim tien jaar moet eenvijfde van alle energie duurzaam zijn. Dat is één van de doelen van het kabinet. Gaat dat lukken? „Er is ook een culturele verandering nodig.”
Enschede, 7 aug. Het waait over de vloer, zei zijn vrouw al jaren. Maar haar man, een echte doe-het-zelver, kwam er niet toe de vloer van hun oude huis te isoleren. „Onder de vloer is niet mijn hobby”, zegt Siegfried Jansen uit Enschede. Maar toen de gemeente bewoners onlangs voorstelde een energiescan te laten uitvoeren, hoefde hij niet lang na te denken.
)
Klik voor vergroting
„We doen het”, zegt Jansen in zijn vooroorlogse woning aan de Hengelosestraat.
Het energiebedrijf Geas Energiewacht heeft de energiescan inmiddels
verricht. Niet alleen de vloer wil Jansen met folie laten behandelen. Ook de
spouwmuren worden geïsoleerd met schapenwol. En de enkele ramen in huis
worden vervangen door dubbel glas. Zodra het huis is geïsoleerd, krijgt het
een energielabel en is het meer waard. De subsidie van de regering heeft
Jansen over de streep getrokken. En de gemeente Enschede stelt leningen voor
energiebesparing tegen een gunstige rente ter beschikking.
Subsidie
De subsidie voor energiebesparing in woningen en andere gebouwen maakt deel
uit van het overheidspakket met crisismaatregelen om de recessie te
bestrijden. Een slordige 2 miljard heeft het Rijk extra uitgetrokken voor
investeringen in duurzame energie (wind, zon, biomassa, waterkracht).
Het kabinet is ambitieus op het gebied van groene energie en energiebesparing.
De doelstellingen zijn hoger dan de Europese. Om de afhankelijkheid van olie
en gas te verminderen, moet het aandeel duurzame energie in 2020 stijgen
naar 20 procent. Jaarlijks moet gemiddeld 2 procent energie worden bespaard.
En de uitstoot van broeikasgassen moet in 2020 met 30 procent omlaag
vergeleken met 1990, liefst in Europees verband.
Tevreden
Het kabinet is tevreden met de vorderingen. Dat blijkt uit de balans van het
eigen beleid, die in mei op Verantwoordingsdag bekend werd gemaakt. Er is
„substantiële voortgang” geboekt op het gebied van duurzame energie en
energiebesparing, schrijft het kabinet, dat zelf verwacht de doelen voor
2011 te halen. Al kreeg het programma ‘Schoon en zuinig’ toch een negatieve
aantekening, omdat het aandeel biobrandstof in het wegverkeer niet werd
gehaald.
Hoewel het aandeel groene energie het afgelopen jaar is gestegen, hoort
Nederland tot de achterblijvers in Europa. Het is zelfs een van de minst
presterende landen van de Europese Unie, constateerde het internationale
adviesbureau PricewaterhouseCoopers eerder dit jaar in het rapport Crisis
or not, renewable energy is hot.
Afhankelijkheid olie en gas
Nederland produceert krap 3 procent duurzame energie. De energievoorziening
is nog steeds vrijwel geheel afhankelijk van olie en gas. Tegenover landen
als Zweden, Finland, Oostenrijk en Portugal steekt Nederland schril af.
Deels komt dit door de natuurlijke omstandigheden in deze landen, waar veel
waterkracht voorradig is.
„We mogen achteraan hobbelen, maar Nederland is wel bezig met een flinke
inhaalslag”, zegt Diederik Samsom, Tweede Kamerlid voor coalitiepartij PvdA.
Het afgelopen jaar is het aandeel duurzame energie met 25 procent gestegen
tot 3,4 procent. De achterstand komt doordat Nederland pas laat is begonnen
te investeren in duurzame energie. Duitsland zette al in de jaren negentig
met een duurzamestroomwet fors in op de productie van duurzame
energiebronnen. Het land ontketende daarmee een groene industriële
revolutie. Door de grote vraag naar windmolens, zonnepanelen en warmtepompen
is een geheel nieuwe duurzame industrietak ontstaan. Het aandeel groene
energie is met 8,6 procent ruim het dubbele van dat in Nederland.
'Green New Deal'
Dat wil minister Maria van der Hoeven (Economische Zaken, CDA) ook wel. Een
grootscheepse Green New Deal laat nog op zich wachten. Maar ook in
Nederland is ‘groen’ in opmars. Het kabinet heeft de belangrijkste
subsidieregeling (Stimulering Duurzame Energieproductie) in het aanvullend
beleidsakkoord (het crisispakket) fors verhoogd. Daardoor is dit jaar 2,5
miljard euro extra beschikbaar voor investeringen in wind op zee. Zuiniger
rijden wordt fiscaal aangemoedigd. Vorige maand is extra subsidie
uitgetrokken voor de schone elektrische auto. Kleinere bedrijven die in
milieuvriendelijke technologie investeren kunnen bij de minister voor extra
geld aankloppen. En vorige week kregen drie Duitse bedrijven het groene
licht om ten noorden van Schiermonnikoog drie windmolenparken aan te leggen.
Ook willen meer mensen hun eigen huishouden vergroenen. De subsidieregeling
voor zonnepanelen was in april in één dag vele malen overtekend zodat geloot
moest worden. 2.446 particulieren kunnen nu zonnepanelen gaan plaatsen. In
steden zoals Utrecht, Groningen en Enschede zijn bewoners op wijkniveau
actief om met zonne-energie warm water en stroom op te wekken. Kamerlid Kees
Vendrik (GroenLinks) pleit ook voor subsidie voor miniwindmolens op daken.
Windenergie
Het grote rendement moet van windenergie op zee komen. Daarom heeft het
kabinet besloten de doelstelling van wind op zee te verdubbelen naar een
productiecapaciteit van 950 megawatt. Maar daarmee blijft het kabinet nog
altijd „mijlenver” verwijderd van het aantal windmolens (met een
gezamenlijke capaciteit van 6.000 megawatt) dat nodig is om het doel voor
2020 te halen, zegt onderzoeker Aad Groenenboom van PricewaterhouseCoopers.
In heel Europa is het aandeel duurzame energie met 7 procent nog laag. Om de
Europese doelen te behalen, zijn volgens het adviesbureau de komende tien
jaar miljarden extra investeringen nodig, die gelijk staan aan ruim 1,2
miljoen extra windmolens en een oppervlakte aan zonnepanelen van minstens
twee keer de oppervlakte van België.
Het kabinet wil het aandeel duurzame energie van het binnenlandse
energieverbruik verhogen tot 20 procent in 2020. Tussen 2011 en 2020 moet
jaarlijks gemiddeld 2 procent energie worden bespaard. In 2020 moet de
uitstoot van broeikasgassen (zoals CO2, CH4 en N2O) met 30 procent onder het
niveau van 1990 zijn gedaald.Het verbruik van duurzame energie is gestegen
van 2,9 procent in 2007 naar 3,4 procent in 2008 (voorlopige cijfers).
Daarvan was 1,1 procent afkomstig van windmolens. Biomassa (het verbranden
van dood plantmateriaal en hout; biobrandstoffen in verkeer) is met 2,2
procent de belangrijkste duurzame energiebron. Energiebesparing bedraagt
momenteel minder dan 1 procent per jaar. In 2007 was de uitstoot van
broeikasgassen ruim 2 procent lager dan in 1990. Mede door de recessie daalt
de uitstoot van broeikasgassen met 5 tot 10 procent tussen 2007 en 2010.
Begin
In Nederland gaat de beweging volgens Hajer nu „absoluut in de goede
richting, maar gezien de doelstellingen staan we pas aan het begin”. Met het
huidige tempo stijgt het aandeel duurzame energie volgens de
planbureaudirecteur niet verder dan tot 5 procent in 2020. Wordt er in
plaats van de voorgenomen 12 miljard zo’n 6 miljard meer geïnvesteerd, dan
is 15 procent haalbaar, heeft het planbureau berekend in het jongste
voortgangsrapport Realisatie Milieudoelen 2009.
In windtechnologie en bij de productie van groene elektriciteit is volgens
Hajer enorme vooruitgang te boeken. Zeker als besloten zou worden het hele
stedelijke vervoer op elektrische basis te laten functioneren. Hajer: „Pas
als bedrijven ervan overtuigd raken dat met investeren in duurzame energie
geld te verdienen is, kun je een ecologische omwenteling realiseren. Er is
ook een culturele verandering nodig. Mensen moeten wel graag in een
elektrische auto willen rijden. Anders maakt de industrie ze niet.”
Groene harten
Hoe lastig het is de groene harten van burgers te veroveren, blijkt ook in
Enschede. Siegfried Jansen wil zijn oude huis nog wel isoleren om zijn
energierekening met 20 tot 30 procent naar beneden te krijgen. Maar
zonnepanelen op het dak gaat hem te ver. „Het is me nog te duur. Je krijgt
wel subsidie, maar de helft van de aanschaf – ruim 3.000 euro – moet ik zelf
bijlappen. En ik verdien het pas over 10 tot 15 jaar terug. Dat is een
heleboel geld voor een beetje warm water. Ik wacht nog even. Over tien jaar
is het vast goedkoper.”
Het verbruik van duurzame energie is gestegen van 2,9 procent in 2007 naar 3,4
procent in 2008 (voorlopige cijfers). Daarvan was 1,1 procent afkomstig van
windmolens. Biomassa (het verbranden van dood plantmateriaal en hout;
biobrandstoffen in verkeer) is met 2,2 procent de belangrijkste duurzame
energiebron. Energiebesparing bedraagt momenteel minder dan 1 procent per
jaar. In 2007 was de uitstoot van broeikasgassen ruim 2 procent lager dan in
1990. Mede door de recessie daalt de uitstoot van broeikasgassen met 5 tot
10 procent tussen 2007 en 2010.