Miljoenennota: Nederland op een kruispunt

Den Haag, 12 sept. Het kabinet voorziet „een breed maatschappelijk debat” over de langdurige gevolgen van de financiële crisis. Nederland staat daarbij voor een aantal „fundamentele politieke heroverwegingen”. Dat schrijft de regering in de Miljoenennota, die dinsdag op Prinsjesdag wordt gepresenteerd.

De samenleving zal een antwoord moeten vinden op de vraag „hoe we er, weliswaar met minder middelen, toch voor kunnen zorgen dat Nederland er in 2020 schoner, slimmer, sterker, solidair en solide” voorstaat. Het kabinet laat daartoe onderzoeken hoe de komende jaren op een aantal beleidsterreinen 20 procent bezuinigd kan worden. Het gaat om bezuinigingen op een groot aantal thema’s, zoals de arbeidsmarkt, de sociale zekerheid, wonen of de zorg.

In de Miljoenennota staat, zo hebben bronnen in Den Haag bevestigd, dat de begroting voor 2010 een tekort van de overheid laat zien van 36,5 miljard euro, 6,3 procent van het bruto binnenlands product. Als gevolg van dalende belastinginkomsten, hogere uitgaven, met name aan werkloosheidsuitkeringen, en door steun aan de financiële sector neemt het tekort in 2009 en 2010 samen toe met circa 60 miljard euro.

In 2010 wordt in eerste instantie niet bezuinigd. Wel moeten ministeries overschrijdingen van de uitgaven binnen hun eigen begroting opvangen. Daaruit kunnen alsnog bezuinigingsmaatregelen voortvloeien. Zo bezuinigt minister Donner (Sociale Zaken, CDA) op reïntegratie en wordt de partnertoeslag bij AOW versneld afgeschaft, zo werd eerder bekend.

Voor 2011 heeft het kabinet al in het ‘Aanvullend beleidsakkoord’ aangekondigd dat 1,8 miljard euro zal worden omgebogen. Vanaf 2012 zal het kabinet met een hoger tempo ombuigingen doorvoeren om de overheidsfinanciën te verbeteren.

Andere cijfers in de Miljoenennota komen overeen met in augustus al uitgelekte ramingen van het Centraal Planbureau (CPB). Zo loopt de werkloosheid in 2010 op tot 615.000 mensen, 8 procent van de beroepsbevolking.

De koopkracht daalt gemiddeld met 0,25 procent in 2010, met geringe verschillen tussen inkomensgroepen.

Gistermiddag kregen de fracties van de Eerste en Tweede Kamer een beperkt aantal exemplaren van de begrotingsstukken en de Miljoenennota. De parlementariërs hebben voor geheimhouding moeten tekenen. De pers kreeg, anders dan in andere jaren, geen exemplaren onder embargo. Officieel worden de begrotingsstukken dinsdagmiddag aanstaande openbaar.