Onrust in PvdA Rotterdam om Van Heemst

In Rotterdam stellen PvdA-leden morgen de kieslijst vast. Grootste vraag: heeft fractievoorzitter Peter van Heemst gedreigd de partij te verlaten, uit onvrede over zijn zesde plaats op de lijst?

Rotterdam, 8 dec. Al bijna twaalf jaar zit hij namens de PvdA in de Rotterdamse gemeenteraad. Metin Çelik hoopt over drie maanden „met stille trom” te vertrekken. Verwacht van hem geen ontboezemingen over de richtingenstrijd binnen zijn partij. „Maar de onrust is nog nooit zo groot geweest als dit jaar”, wil de raadsoudste wel kwijt.

Verkiezingsprogramma en kandidatenlijst

Morgenavond stellen de leden van Rotterdams grootste partij (achttien zetels) het verkiezingsprogramma en de kandidatenlijst vast. Het zal „een heet avondje” worden, zeggen betrokkenen. Grootste vraag: heeft fractievoorzitter Peter van Heemst vorige maand gedreigd de fractie te verlaten, zoals zijn critici beweren? Uit woede over zijn relatief lage plaats (zesde) op de conceptlijst voor de raadsverkiezingen van 3 maart 2010? En zo ja, waarom is het bestuur gezwicht voor zijn eis? Van Heemst bezet nu de vierde plaats.

Grillig Feijenoord

Hoe grillig de Rotterdamse politiek kan zijn, bleek vorige week in de deelgemeente Feijenoord ‘op’ Zuid. Bij de vaststelling van de kandidatenlijst voor de deelraadsverkiezingen, eveneens op 3 maart 2010, bleef niets over van het voorstel van het bestuur. Met name PvdA-leden met een Turkse achtergrond kwamen in groten getale op, en kozen voor zeven Turkse PvdA’ers bij de eerste vijftien. Dat ging vooral ten koste van autochtonen en vrouwen. Partijvoorzitter Johan Henderson werd gedwongen af te treden. Deelgemeentebestuurder René Kronenberg was op een nagenoeg onverkiesbare zestiende plaats gezet, maar verliet de vergadering als lijsttrekker. „Zelden was macht zo tastbaar”, zegt raadslid Fouad El Haji. Zelf hoopt hij morgenavond alsnog een plaats op de stedelijke kandidatenlijst af te dwingen. Om te voorkomen dat de partij tot diep in de nacht vergadert, is besloten af te zien van het stemmen met briefjes. Het bestuur heeft 350 elektronische stemkastjes gehuurd.Tal van partijleden eisen opheldering van het bestuur, dat tot dusver heeft gezwegen. „Je mag best lobbyen en powerplay spelen, maar hier lijkt iemand zichzelf belangrijker te vinden dan de partij’’, zegt de deelgemeentevoorzitter van Hoek van Holland, Paddy Roomer. Hij gaat morgen „zeker” vragen stellen. „Zo’n actie schaadt niet alleen de PvdA, maar ook het toch al broze vertrouwen van de burger in de politiek.”

Afspiegeling

Van Heemst (57) zegt zich van geen kwaad bewust te zijn. „Iedereen heeft het recht zijn best te doen voor een goed plekje. Verder is de lijst de verantwoordelijkheid van het afdelingsbestuur.” Voor een goede verkiezingsuitslag moet „de kop van de lijst” volgens hem „een afspiegeling vormen van de gezichtsbepalende PvdA’ers die de laatste jaren het verschil hebben gemaakt in de stad”.

Diverse bronnen bevestigen echter dat Van Heemst drie weken geleden wel degelijk het mes op tafel heeft gelegd. Als hij niet hoger op de lijst zou komen, zou hij de fractie per direct verlaten. „Pure intimidatie, en moreel in strijd met elke regel van de interne partijdemocratie”, zegt een ingewijde. Vicefractievoorzitter Richard Moti schaarde zich achter het dreigement. Ook hij eiste een hogere plaats op de lijst. Zo niet, dan zouden beiden nog diezelfde middag een persconferentie beleggen om hun grieven te uiten.

Wankele coalitie

Het bestuur zwichtte, vooral uit angst voor de gevolgen. Als Van Heemst en Moti waren opgestapt, had de toch al wankele coalitie – PvdA, CDA en GroenLinks hebben slechts 23 van de 45 zetels – de meerderheid verloren en was Rotterdam onbestuurbaar geworden. Bovendien namen twee wethouders van de PvdA, Hamit Karakus en Jantine Kriens, die ochtend op het partijkantoor geen afstand van de eis. „Ze vonden dat Peter wel enig recht van spreken had”, zegt een betrokkene.

Kriens bestrijdt die lezing. Van Heemst heeft zich volgens haar slechts verzet tegen de keuze van de kandidaatstellingscommissie. „Daar zijn wat harde woorden bij gevallen, maar zo gaat dat elke vier jaar.” Een dreigement was niet aan de orde, stelt Kriens. Zelf schoof ze op van de voorlaatste naar de derde plaats. „Bij gebrek aan voldoende vrouwen boven aan de lijst.”

Intern onder vuur

Het is niet voor het eerst dat Van Heemst intern onder vuur ligt, ook al was hij het die de PvdA in Rotterdam ruim drie jaar geleden weer aan de macht bracht. Een toenemend aantal leden verwijt het ‘vijftiende raadslid van [oppositiepartij] Leefbaar Rotterdam’ een te rechtse koers te varen en te weinig het sociale gezicht van de PvdA te vertegenwoordigen. Zijn tanende invloed als dé regisseur van de Rotterdamse politiek bleek dit voorjaar, toen de VVD uit de ‘brede coalitie’ stapte. Kort daarop baarde Van Heemst opzien met een scheldpartij in de raadszaal.

Irritatie wekte hij vorige maand ook met een e-mail aan alle leden, waarin hij opriep tot steun aan kandidaat-lijsttrekker Karakus. De leden kozen – niet toevallig, volgens ingewijden – vervolgens in ruime meerderheid voor diens tegenstrever Dominic Schrijer.

Machtsgreep

De laatste bevestigt noch ontkent de machtsgreep van Van Heemst. De onrust is volgens Schrijer grotendeels terug te voeren op de angst voor een forse verkiezingsnederlaag. „Wie niet bij de eerste tien zit, wordt nerveus op basis van de peilingen.” Ten onrechte, vindt de wethouder. Schrijer rekent op veertien tot zestien zetels. „Rotterdam kent zijn eigen dynamiek. Het gaat om dienstbaarheid aan de stad, niet om het pluche aan de Coolsingel.”