Miep Gies (1909-2010)
Miep Gies, de vrouw die het dagboek van Anne Frank heeft gered, is 11 januari 2010 op 100-jarige leeftijd overleden. Na de oorlog heeft zij haar leven in dienst gesteld van de herinnering aan de ondergedoken familie Frank in het Achterhuis aan de Prinsengracht in Amsterdam. Maar aan verheerlijking van Anne Frank heeft zij nooit bijgedragen en ze was beducht voor publiciteit.
Het was, lichtelijk ironisch, in de allereerste plaats Otto Frank zelf, de enige overlevende van Het Achterhuis, die met een professioneel netwerk van stichtingen de nagedachtenis aan zijn dochter kapitaliseerde. Maar zonder Miep Gies zou dat weer niet gebeurd zijn, want zij Miep Gies raapte op 4 augustus 1944, toen de bewoners van ‘het achterhuis’ na verraad waren weggevoerd, een oranje-roodgeruit dagboekje, oude kasboeken en volgeschreven losse vellen bij elkaar. Ze borg ze in een la en overhandigde ze in juni 1945 aan Otto Frank, Annes vader. Ruim tien jaar later waren de schrijfster van het dagboek en haar vader wereldberoemd. Miep en haar echtgenoot Jan, de andere helper van het achterhuis, trokken zich steeds meer terug. „Wij waren niet zo gesteld op al die aandacht en bleven liever anoniem”, schreef Gies in het boek Herinneringen aan Anne Frank. Dat gold helemaal toen haar halverwege de jaren tachtig tijdens een kort interview door luisteraars te verstaan werd gegeven dat die ook joden hadden geholpen.
Miep Gies vertelt hoe ze het dagboek van Anne Frank overhandigde aan Otto
Frank. Bekijk hier
meer video's met Miep Gies.
Anoniem, ondervoed en ziekelijk kwam de 11-jarige Hermine Santrouschitz (zoals Miep Gies heette) vanuit haar geboortestad Wenen naar Leiden om via een hulpprogramma aan te sterken. Niet alleen dat lukte, ook Ze voelde zich zo op haar plaats bij haar pleeggezin dat in overleg met haar ouders werd besloten haar in Nederland te laten. Later verhuisde ze met haar pleegfamilie naar Amsterdam, waar ze in 1933 solliciteerde bij Opecta, een bedrijfje voor jam-ingrediënten van Otto Frank, een naar Nederland uitgeweken Duitse jood. De beide families, Miep was inmiddels verloofd, onderhielden hartelijke contacten – niet onbelangrijk in een periode die zwanger was van naderend onheil. Toen dat onheil zich in juli 1942 aandiende in de vorm van een oproep voor de Arbeitseinsatz voor Franks oudste dochter Margot, besloot het gezin Frank onder te duiken. Otto Frank had zich in een eerder stadium al van de steun van Miep verzekerd. „Een of twee keer in hun leven kijken twee mensen elkaar aan met een blik die niet met woorden te beschrijven valt. Zo’n blik wisselden wij.”
Op 3 juni 1945 keken ze elkaar weer aan: „We stonden sprakeloos tegenover elkaar, totdat Frank eindelijke met rustige stem zei: ‘Miep, Edith komt niet meer terug. Maar ik heb goede hoop voor Margot en Anne.’ ‘Ja, goede hoop, echode ik bemoedigend. Kom toch binnen’.” Hij zou zeven jaar bij Jan en Miep Gies in huis wonen. Daarna verhuisde hij naar Zwitserland.
Tot 1987 leidde het echtpaar Gies een teruggetrokken bestaan. Daar kwam abrupt een einde aan toen het boek ‘Herinneringen aan Anne Frank’ van Miep Gies en Allison Leslie Gold, haar Amerikaanse co- auteur, werd uitgegeven. Gies werkte aan dit boek mee omdat zij al geruime tijd overstelpt werd met brieven van schoolkinderen van heinde en verre die wilden weten hoe het allemaal gegaan was. „Nu kan ik terugschrijven dat er een boek komt waarin het allemaal precies staat”, zei Gies in 1987 in het Algemeen Dagblad.
Voor het echtpaar vervulde de vierde augustus de rol van jaarlijkse dodenherdenking: „We kijken niet op de klok, ik blijf de hele dag bij het raam staan en Jan zit expres met zijn rug naar het raam. Als we denken dat het ongeveer vijf uur moet zijn, dat de dag voorbij is, kunnen we weer ruimer ademhalen.”
Miep Gies kreeg tal van onderscheidingen, waaronder de Yad Vashem-medaille en het Bundesverdienstkreuz. In 1995 werd zij Ridder in de Orde van Oranje Nassau. Sinds het overlijden in 1993 van haar man, met wie ze een zoon kreeg, trad ze niet meer in de openbaarheid. Ze leefde tot kort voor haar dood in goede gezondheid in West-Friesland. Ze overleed gisteren, na een kort ziekbed, ruim een maand voor haar 101ste verjaardag.