Kabinetscrisis na brief afgewend

Den Haag, 14 jan. Een kabinetscrisis is voorlopig afgewend. Het kabinet, en in het bijzonder premier Balkenende, geeft toe dat "met de kennis van nu" een "adequater volkenrechtelijk mandaat nodig zou zijn geweest" voor de steun aan de invasie van Irak in 2003.

Dat staat in een brief die het kabinet gisteravond naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Het kabinet zal pas begin februari een verdere reactie geven op de bevindingen van de commissie-Davids, die onderzoek deed naar de politiek steun van Nederland aan de Irak-oorlog.

,,Het kabinet zal het rapport van de commissie Davids leidend laten zijn bij een kritische terugblik op het verleden en het trekken van lessen voor de toekomst", schrijft Balkenende. Hiermee lijkt hij een belangrijk deel van de kritiek die hij dinsdag had op het rapport terug te nemen.

Een meerderheid van de Tweede Kamer toonde zich vannacht in een debat met premier Balkenende tevreden met de brief van het kabinet over Irak. PvdA-fractievoorzitter Mariëtte Hamer is blij dat het kabinet ,,een nieuwe start" maakt in de waardering van het Irakrapport van de commissie-Davids.

,,Als je met de inzichten van nu terug zou kijken, denk ik dat je het anders zou hebben gedaan'', zei Balkenende in antwoord op een vraag van GroenLinks-fractievoorzitter Femke Halsema.

PvdA-vicepremier Wouter Bos vond het net als PvdA-fractievoorzitter Mariëtte Hamer ,,moeilijk te verteren'' dat er na de eerste kabinetsreactie op het Irak-rapport een beeld was ontstaan dat de conclusies zomaar terzijde zouden worden geschoven.

Tijdens het Tweede Kamerdebat vannacht zei Bos het ook zichzelf aan te rekenen dat de dinsdag door premier Jan Peter Balkenende uitgesproken verklaring niet duidelijk genoeg was. Die verklaring was door een aantal bewindslieden, inclusief Bos, opgesteld.

Live-registratie vanuit de Tweede Kamer:

De commissie-Davids toonde zich dinsdag zeer kritisch over de overwegingen van het kabinet-Balkenende I om de invasie van Irak te steunen. Het volkenrechtelijk mandaat waar het kabinet zich op beriep, ontbreekt. Davids oefende ook scherpe kritiek uit op de manier waarop het kabinet zijn standpunt verdedigde. Zo werd de Kamer onvolledig en selectief geïnformeerd.

De crisissfeer in Den Haag groeide dinsdag snel na de presentatie van het rapport. Premier Balkenende weersprak in een eerste reactie belangrijke conclusies van de commissie. De PvdA-fractie was daarover „teleurgesteld en onaangenaam verrast”, en eiste van de premier een „andere houding die meer recht doet aan de stevige en verontrustende conclusies van de commissie”, zei fractievoorzitter Mariëtte Hamer. Vicepremier André Rouvoet, partijleider van de ChristenUnie, schaarde zich achter Balkenende, wiens verklaring ook met de PvdA-leider Wouter Bos zou zijn afgestemd.

Aan het begin van de avond was de top van het kabinet, premier Balkenende (CDA) en de vicepremiers Bos (PvdA) en Rouvoet (ChristenUnie), weer bij elkaar gekomen na beraad met bewindspersonen en fractieleden van hun eigen partijen. De brief die gisteravond uitging was daarvan het resultaat. De partijleiders waren het eerder gisteren niet eens geworden over de nieuwe kabinetsreactie op het Irak-rapport.