Bos: bescherm publiek belang
Amsterdam, 25 jan. De overheid moet publieke belangen beter verdedigen door de markt goed af te schermen tegen roekeloosheid, excessen en privébelangen.
Dat zei PvdA-partijleider Wouter Bos maandagavond in de jaarlijkse Den Uyllezing in Amsterdam. „De markt gedraagt zich soms als Bokito”, zei Bos. „Je kunt heel lang denken dat je hem onder controle hebt maar op een dag doet hij toch wat zijn reflexen hem ingeven. Uiteindelijk
geeft een hele brede diepe greppel meer zekerheid dan een goede dompteur.”
Bos constateerde dat het kapitalisme de afgelopen jaren ontworteling heeft veroorzaakt, zelfs van morele overtuigingen. Sociaal-democraten hebben hier te weinig oog voor gehad. Onder invloed van ‘De Derde Weg’, de vernieuwingsbeweging binnen de sociaal-democratie die pleitte voor meer marktwerking, ondernemerschap en een einde aan het taboe op veel geld verdienen, heeft ook de PvdA in opeenvolgende Paarse kabinetten (PvdA, VVD, D66) beleid gemaakt dat het kapitalisme te ongebreideld zijn gang liet gaan. Daardoor won de consument het steeds vaker van de burger.
Bos herinnerde aan de uitspraak van Peter Mandelson, een van de geestelijke vaders van de Derde Weg, die zei: „I am totally relaxed about people becoming filthy rich.” Die houding is „voor ons al lang geen optie meer”, zei Bos.
Bos benadrukte dat De Derde Weg geen „neoliberale collaboratie” was om maar te kunnen regeren met VVD en D66, maar ideologisch onderbouwd. Maar het denken staat bij Bos niet stil, zoals, zegt hij, bij de SP, waar het gelijk van de stilstaande klok geldt. „Als je koppig aan hetzelfde standpunt volhoudt, krijg je twee keer in de vierentwintig uur gelijk.”
De ‘crash’ van vorig jaar en de regeringswisseling in de VS hebben Bos doen inzien dat er „wel degelijk alternatieven zijn”. Globalisering is geen „anonieme onvermijdelijke beweging” die de burger overspoelt en „waar je niet onderuit kon”. Het is geen wet van meden en perzen dat we „met zijn allen” naar een Angelsaksische economische ordening gaan, met een steeds kleinere collectieve sector en steeds vrijere markten.
Dat de Amerikaanse president Barack Obama nu streeft naar kleinere banken, krijgt de steun van Bos. Het is volgens hem een „bot middel”, maar „waarschijnlijk veel simpeler en effectiever dan het verscherpen van toezichtswetgeving”.
Lees hieronder de Den Uyllezing van Wouter Bos: