Kabinet ruziet openlijk over missie Uruzgan

Hilversum, 11 febr. Tussen ministers Bos en Verhagen is openlijke onenigheid ontstaan over de voorzetting van de missie in Afghanistan. Ze verwijten elkaar niet namens het kabinet te handelen bij de besluitvorming rond de missie.

Aanleiding voor het naar buiten komen van de oplopende spanning tussen de coalitiepartners is het formele NAVO-verzoek aan Nederland. Daarin vroeg secretaris-generaal Rasmussen om een verlenging van de Nederlandse missie in Uruzgan tot 1 augustus 2011.

Onbespreekbaar
De PvdA wees het verzoek als „onbespreekbaar” af, en toonde zich geërgerd dat het was verstuurd. Dat doet de NAVO normaliter alleen als het betreffende land intern heeft aangegeven ermee in zal stemmen. PvdA-leider en minister van Financiën Wouter Bos zei gisteren dat die boodschap aan de NAVO „in ieder geval niet” namens hem gedaan had kunnen worden.

Hij had immers het kabinet al laten weten dat blijven in Uruzgan voor zijn partij onmogelijk was. Bronnen bij de PvdA verwijten de verantwoordelijke minister Maxime Verhagen (Buitenlandse Zaken, CDA) dat hij met de NAVO-brief probeert voldongen feiten te creëren. Verhagen is een voorstander van langer verblijf in Uruzgan.

Verhagen: Bos op de hoogte
Maar volgens Verhagen was Bos wel degelijk op de hoogte. „Zoiets als Afghanistan is geen eenmansactie, die stem je goed af en bespreek je van tevoren met de meest betrokken bewindslieden”. Volgens de minister vertolkt Bos voornamelijk het standpunt van de PvdA. „Maar een vice-premier spreekt voor het hele land en niet alleen voor zijn eigen partij.”

Ook coalitiepartij de ChristenUnie verbaast zich over de ergernis bij de PvdA. PvdA-bewindslieden Bos en Koenders (Ontwikkelingssamenwerking) praten al sinds januari mee over verschillende opties, waaronder een langer verblijf in Uruzgan. Hoewel de PvdA’ers zich niet aan een ‘Uruzgan-optie’ hebben verbonden maakten ze wel de indruk dat hij bespreekbaar was, zeggen bronnen bij de ChristenUnie. Volgens hen had Koenders vorige week Verhagen juist gevraagd of de NAVO niet met een voorstel kon komen.

Verstoorde verhoudingen
De verstoorde verhoudingen tussen CDA en PvdA zijn zo langzamerhand een cruciale factor in elke politiek gevoelige beslissing die dit kabinet moet nemen. Dat de partijen inhoudelijk vaak tegenover elkaar staan is verrassend noch nieuw. Maar het onvermogen en de onwil om die tegengestelde posities tot een gezamenlijk standpunt te boetseren lijkt na elke botsing toe te nemen.

Besluit mogelijk uitgesteld
Het kabinet moet voor 1 maart een besluit nemen over de missie in Uruzgan, zo is in een motie vastgelegd. Maar of dat ook gaat lukken, wordt in Den Haag steeds meer betwijfeld. De Tweede Kamer is alleen nog volgende week bij elkaar en tijdens de ministerraad van vandaag is premier Balkenende afwezig door zijn verblijf in Vancouver bij de Olympische Spelen. Een besluit zal vanmiddag dus zeker niet worden genomen.

Na volgende week is er een week verkiezingsreces waarin de partijen campagne voeren voor de gemeenteraadsverkiezingen van 3 maart. Verschillende bronnen houden er daarom rekening mee dat de kwestie door de onenigheid en gevoeligheid ,,over het reces wordt heengetild". Het kabinet zou dan op vrijdag 5 maart een knoop moeten doorhakken.

NAVO-verzoek aan Nederland
Op 4 februari stuurde secretaris-generaal Anders Fogh Rasmussen van de NAVO een brief aan premier Balkenende. Hij verzoekt hierin Nederland met een kleinere militaire missie nog een jaar langer in de Afghaanse provincie Uruzgan te blijven.

Rasmussen verzekert in de brief dat Nederland in augustus 2011 zijn militairen kan terugtrekken. Minister Verhagen (Buitenlandse Zaken, CDA) stuurde de brief woensdagavond naar de Tweede Kamer. Rasmussen schrijft dat de NAVO Nederlandse militairen in Uruzgan wil inzetten om Afghaanse soldaten te trainen. Over aantallen laat hij zich niet uit.

Ook wil de NAVO dat het huidige Nederlandse Provinciaal Reconstructie Team bestaande uit militairen en opbouwwerkers nog een jaar langer blijft. Inclusief beschermingstroepen gaat het om zo’n 500 man. Rasmussen geeft de verzekering dat Nederland op 1 augustus 2010 wordt afgelost als lead nation in Uruzgan.

Nu werkt Nederland in Uruzgan samen met Australië. Dat land heeft aangegeven geen lead nation te willen worden. In Den Haag werd er eerder rekening mee gehouden dat de Amerikanen deze taak krijgen. De secretaris-generaal vraagt tevens of er Nederlandse F-16-gevechtstoestellen in Kandahar gestationeerd blijven.