Kabinet struikelt over Uruzgan

Den Haag, 20 febr. Het vierde kabinet-Balkenende is zaterdag in de vroege ochtend gevallen. De coalitiepartijen hebben geen enkel vertrouwen meer in elkaar om verder te regeren. De PvdA-ministers besloten uit het kabinet te stappen. De overige bewindslieden stellen hun portefeuille ter beschikking.

Volgens bronnen rond de onderhandelingen was er sprake van een harde confrontatie tussen CDA en PvdA. Premier Jan Peter Balkenende gaf iets na vier uur 's nachts een korte persverklaring. „Waar vertrouwen ontbreekt, is een poging om het over de inhoud eens te worden bij voorbaat tot mislukken gedoemd.”

Urenlange onderhandelingen in de Trêveszaal leidden niet tot een akkoord over een besluit om de missie in Uruzgan te beëindigen. CDA- en ChristenUnie-bewindslieden waren niet bereid om te voldoen aan het ultimatum van vicepremier Bos. De PvdA-leider had geeist om vrijdag een definitief besluit te nemen om het NAVO-verzoek om langer in de Afghaanse provincie te blijven af te wijzen.

Het is de vierde keer dat een kabinet onder leiding van Jan Peter Balkenende de eindstreep niet haalt.

Bekijk een fotoserie van vier kabinetten-Balkenende

Verschillende bewindslieden onderstreepten gistermorgen dat het kabinet ging zoeken naar een uitweg. „Inzet is om de zaak op te lossen”, zei vicepremier Bos (PvdA). „Het wordt een hele zware klus.” De PvdA-bewindslieden hadden op dat moment al in intern beraad besloten niet van het eerder genomen standpunt af te wijken.

Nieuwe verkiezingen binnen 3 maanden

Als premier Jan Peter Balkenende bij koningin Beatrix het ontslag van zijn kabinet heeft aangeboden, worden uiterlijk 83 dagen nadat de koningin het ontbindingsbesluit heeft ondertekend, nieuwe verkiezingen gehouden.

In de ministerraad zou in de loop van de dag de vraag aan de orde zijn gekomen of de drie coalitiepartijen nog vertrouwen in elkaar hebben. Uiteindelijk werd de conclusie getrokken dat dat er niet meer was.

Rond drie uur werd door premier Balkenende een finaal voorstel op tafel gelegd, dat door PvdA-ministers niet werd geaccepteerd. Het voorstel zou volgens PvdA’ers weinig meer inhouden dan de uitgangspositie van het CDA-smaldeel in het kabinet.

Het CDA en de ChristenUnie verklaarden bij aanvang van de ministerraad nog niet te willen besluiten over de Uruzgan-missie, omdat meerdere opties voor een Nederlandse bijdrage in Afghanistan nog worden onderzocht. Op dat standpunt zouden ze volgens bronnen de hele nacht blijven staan. Ook de PvdA was in al die uren overleg niet van mening veranderd.

Het kabinet-Balkenende IV, dat op 22 februari 2007 aantrad, heeft net geen drie jaar geregeerd. Het wilde vooral rust brengen en de sociale samenhang versterken na een roerige periode van hervormingen. Het kabinet wilde vooral investeren in de samenhang van de samenleving, maar had te maken met veel incidenten.

Liveblogs

Wat ging er vooraf aan de val van het kabinet? NRC organiseerde vrijdagmiddag een liveblog over de kabinetscrisis met John Kroon, (politiek) commentator van NRC Handelsblad. Hij beantwoordde vragen van bezoekers van nrc.nl over het debat van donderdagavond en de verstandhouding in de coalitie. U kunt het liveblog hier nalezen.

Donderdag hield NRC een liveblog bij van het kamerdebat over Uruzgan. Tijdens het debat spraken ministers elkaar openlijk tegen. Dit verslag kunt u hier lezen.