Kabinet stapt op: wat gebeurt er nu?

Den Haag, 20 febr. Met het onmiddellijke vertrek van de PvdA-ministers uit het vierde kabinet Balkenende, blijft er een zogeheten rompkabinet over. De ministers van CDA en ChristenUnie zullen blijven zitten tot aan de vervroegde verkiezingen om niet-controversiële zaken te verrichten.

De plaats van de zes PvdA-ministers zal worden ingenomen door politici van CDA en ChristenUnie. In het verleden waren het vaak staatssecretarissen die werden opgewaardeerd tot minister.

Premier Balkenende gaat nu eerst naar de koningin om het ontslag van zijn kabinet aan te bieden. Deze zal vervolgens Balkenende en de resterende de ministers verzoeken alles te doen wat in het belang van het land noodzakelijk is. Belangrijk zijn de formuleringen die de koningin na overleg met haar adviseurs hierbij hanteert. De bewoordingen bepalen de ruimte die de demissionaire ministers en staatssecretarissen krijgen. Vaak is de vice-president van de Raad van State de eerste die om advies wordt gevraagd. Ook consulteert de koningin meestal de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer.

Het zogeheten demissionaire kabinet zal vervroegde verkiezingen moeten organiseren. Uiterlijk 83 dagen nadat de koningin het ontslag heeft ingewilligd moeten deze worden uitgeschreven. Dit zou betekenen dat vervroegde verkiezingen voor de Tweede Kamer uiterlijk in mei worden gehouden.

Voor premier Balkenende betekent de breuk dat hij straks voor een beperkte periode leiding gaat geven aan zijn vijfde kabinet.

Ook zijn vorige kabinetten die allemaal schipbreuk leden, werden in afgeslankte en demissionaire vorm tot aan nieuwe verkiezingen voortgezet. In zijn eerste kabinet vertrokken de LPF-ministers, in zijn tweede kabinet namen de twee ministers van D66 ontslag.