Meer jongeren in ziekenhuis met alcoholvergiftiging

Rotterdam, 21 april. Vorig jaar zijn in totaal vijfhonderd minderjarigen met een overdosis alcohol opgenomen in het ziekenhuis. Het aantal opnames in 2009 steeg met 48 procent ten opzichte van 2008.

Dat staat in het rapport Alcoholintoxicaties bij jongeren 2009 dat het Nederlands Signaleringscentrum voor Kindergeneeskunde (NSCK) vandaag presenteert. Het rapport bevat een overzicht van alle spoedeisende hulpopnames van jongeren van 11 tot en met 17 jaar met een alcoholvergiftiging.

Het aantal jongeren dat spoedeisende hulp nodig heeft na een alcoholvergiftiging stijgt al een jaar of zeven. Uit een eerder dit jaar verschenen onderzoek van de Stichting Consument en Veiligheid bleek dat het aantal spoedeisende hulpbehandelingen voor jongeren van 15 tot 19 jaar in verband met een alcoholvergiftiging tussen 2003 en 2008 met 280 procent omhoogging. Wel wordt hun leeftijd wat hoger. Schommelde de gemiddelde leeftijd in 2007 en 2008 rond de 15 jaar, in 2009 is die leeftijd 15,7 jaar.

De stijging is deels te wijten aan een betere registratie, zegt Wim van Dalen, directeur van het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid, dat samen met de Universiteit Twente de NSCK-cijfers analyseert. „Het is een relatief kleine groep jongeren met een alcoholvergiftiging die bijna doodgaat”, zegt Van Dalen, „maar die groep vormt wel het topje van de ijsberg: een grote groep jongeren drinkt te veel.”

Van Dalen wijst er verder op dat het hier niet om specifieke groepen gaat, maar om „een dwarsdoorsnede van de samenleving”.

De leeftijdsgrenzen voor alcoholverkoop in de EU
17 van de 27 EU-landen hanteren een leeftijdsgrens van 18 jaar voor de verkoop van alcohol.

Naast Nederland hanteren alleen België, Denemarken, Duitsland en Oostenrijk een combinatie van leeftijdsgrenzen van 16 en 18 jaar voor de verkoop van respectievelijk zwak alcoholische en sterk alcoholische dranken.

Luxemburg en Portugal houden zich als enige landen voor zowel zwak alcoholische als sterk alcoholische dranken aan de leeftijdsgrens van 16 jaar. Op Malta is die grens 17 jaar.

In Griekenland en Italië hanteert de horeca een leeftijdsgrens van 16 jaar. Maar in de supermarkt bestaat er geen leeftijdsgrens voor alcohol.

Bron: Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid Kinderarts Nico van der Lelij van het Reinier de Graaf Gasthuis in Delft die samen met jeugpsycholoog Mireille de Visser een polikliniek voor Jeugd & Alcohol opzette, pleit voor meer voorlichting en een simpele oplossing: ‘nee is nee’ voor jongeren. De verslavingszorg heeft lang gezegd: leer jongeren thuis met alcohol om te gaan, want wat je verbiedt gaan ze juist opzoeken. De Visser heeft cijfers die de aannames van de deskundigen van weleer ondergraven. „Consequent zijn is de toverformule”, zegt zij. Onderzoek heeft aangetoond dat als ouders hun kinderen stelselmatig verbieden alcohol te drinken tot ze 16 zijn, zij pas op latere leeftijd beginnen met drinken. Ook drinken die jongeren later minder dan leeftijdgenoten die wel vroeg begonnen zijn.

Van Dalen van het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid pleit voor nog veel ingrijpender maatregelen. Het drankprobleem van de Nederlandse jeugd is gegroeid sinds de komst van de ‘alcohol pops’: zoete, voorgemixte drankjes op basis van sterke drank als rum en wodka. Een 14-jarige vindt wijn niet lekker, maar een breezer wel.

Het is de beschikbaarheid van goedkope blikjes en flesjes die ingeperkt moet worden, zegt Van Dalen. Dus: mixproducten de supermarkt uit, alcoholaccijnzen omhoog. „En de minimumleeftijd om alcohol te mogen kopen moet naar 18 jaar.”

De drank- en horecawetgeving in Nederland
Een meerderheid van de Tweede Kamer sprak zich twee weken geleden uit tegen lokale experimenten met verhoging van de leeftijdsgrens voor de verkoop van alcohol, van 16 naar 18 jaar. Het plan was onderdeel van een breder wijzigingsvoorstel van ministers Klink (Volksgezondheid, CDA) en Rouvoet (Jeugd & Gezin, ChristenUnie) voor de Drank- en horecawet, om zo de alcoholconsumptie strenger aan te pakken.

PvdA, VVD, SP, D66, GroenLinks en de SGP maken zich echter zorgen dat lokale variaties in de leeftijdgrens vooral ‘alcoholtoerisme’ in de hand werken. Daarbij zouden jongeren bewust uitwijken naar een plaats waar de leeftijdsgrens nog wel op 16 jaar ligt.

De Kamerleden zien liever meer preventie en een betere handhaving van de huidige wetgeving. Zo wil een ander wijzigingsvoorstel dat een burgemeester de drankafdeling van een supermarkt moet kunnen sluiten, als daar drie keer binnen een jaar drank is verkocht aan iemand onder de 16 jaar.

Het Centraal Bureau Levensmiddelen is tegen een dergelijke bepaling, omdat supermarkten samen al besloten hebben een nieuwe maatregel in te voeren: iedereen die nog geen 20 is (of lijkt), moet legitimatie laten zien bij de aankoop van tabak of alcohol. Om dit goed te kunnen controleren, beschikt de Voedsel en Waren Autoriteit sinds 2009 over een aantal jeugdig ogende assistent-controleurs in de leeftijdscategorie 18 tot en met 23 jaar.