Voorzitter GGZ: tbs-observatie veroordeelde in cel

Rotterdam, 9 juli. Verdachten die weigeren mee te werken aan een onderzoek naar hun geestesgesteldheid, moeten na hun veroordeling een jaar lang in de gevangenis worden onderzocht. Als dan een afwijking wordt gevonden, kunnen ze alsnog tbs opgelegd krijgen.

Dat zegt Marleen Barth, voorzitter van Geestelijke Gezondheidszorg Nederland (GGZ). Haar plan is een reactie op het toenemend aantal verdachten dat niet meewerkt aan een zeven weken durend onderzoek in het Pieter Baan Centrum, de onderzoekskliniek van justitie. Vorig jaar waren dat er zeventig. Barth zegt dat het wellicht lukt om zeven weken te zwijgen, maar niet een jaar. „Een psychische afwijking komt dan aan het licht.”

Verdachten weigeren mee te werken aan een regulier onderzoek, omdat ze willen voorkomen dat ze tbs opgelegd krijgenomdat ze de uitkomst ervan als te onzeker vinden. Een tbs-maatregel kan elke twee jaar verlengd worden zonder maximum. De gemiddelde duur van een tbs-behandeling is opgelopen tot inmiddels elf jaar. Behandelaars en rechters zijn het zekere voor het onzekere gaan nemen na incidenten met ex-tbs’ers en tbs’ers op verlof.

Wegsturen

Het Pieter Baan Centrum liet eerder weten weigeraars te willen wegsturen. Het demotiveert werknemers en de observatie in het PBC is duur, zei medisch directeur van het Pieter Baan Centrum, Thomas Rinne.

Komend najaar spreekt de Tweede Kamer over tbs. Met een zogenoemd burgerinitiatief hebben de ouders van een ontvoerd en verkracht meisje uit Ede tbs op de agenda van de Tweede Kamer gekregen. Eén van de twee ontvoerders van hun dochter weigerde medewerking aan een psychisch onderzoek en kreeg geen tbs.

Nu is het zo dat verdachten voorafgaand aan hun rechtszaak niet gedwongen kunnen worden mee te werken in het Pieter Baan Centrum. Een belangrijk uitgangspunt in het strafrecht is dat iemand niet hoeft mee te werken aan zijn eigen veroordeling.

Strafoplegging

De GGZ wil het moment van de veroordeling en de strafoplegging uit elkaar halen, zoals dat bijvoorbeeld in Zweden het geval is. Omdat iemand dan al schuldig is bevonden, wordt hij niet meer gedwongen mee te werken aan zijn eigen veroordeling. Daarvoor is een wetswijziging nodig. Het ministerie van Justitie laat in een reactie weten „met belangstelling” kennis te hebben genomen van het voorstel. Minister Hirsch Ballin (Justitie, CDA) heeft toegezegd komend najaar een brief over de toekomst van tbs naar de Tweede Kamer te zullen sturen. Hij noemde het groeiend aantal weigeraars „zorgwekkend”.