'Anne Frankboom' omgewaaid

Amsterdam, 23 aug. De breuk van de geknakte kastanjeboom oogt als een open gesperde muil. Het gelige hout aan de binnenkant voelt zacht en verend aan, als peperkoek. De reusachtige takken op de grond hebben een kleine jungle geschapen in de achtertuinen van enkele grachtenpanden.

De Anne Frankboom is niet meer, vroeg in de middag geveld door de zomerstorm. „Ik hoorde twee luide knallen, kort achter elkaar. Ik dacht dat er twee grote takken waren afgebroken. Ik ging kijken naar de boom en zag dat hij was omgewaaid”, zegt Helga Fassbinder, voorzitter en oprichter van de Stichting Support Anne Frank Tree. Deze stichting heeft de boom de afgelopen jaren beheerd en behouden.

De dertig ton zware boom bezweek vanmiddag rond half twee, waarbij de kastanje ongeveer een meter boven de grond afbrak. De boom is evenwijdig aan de huizenrij in de tuin gevallen, met medeneming van de speciale stalen driehoek eromheen. De schade lijkt gering. Een stenen muurtje is ingezakt, het schuurtje waar de boom op leunt heeft een beschadigd dak. „De constructie heeft ervoor gezorgd dat de boom in de goede richting is gevallen”, zeggen twee mannen van Van der Leij Bouwbedrijven, die de stalen driehoek hebben gemaakt.

„Het is reuzejammer dat het niet is gelukt om de boom nog enkele jaren te behouden”, zegt professor Arnold Heertje, bestuurder van de stichting. „Toch vind ik het nog steeds goed dat we het hebben geprobeerd. Voor miljoenen mensen is Anne Frank het symbool van de Jodenvervolging. En de boom die Anne Frank heeft beschreven heeft voor veel mensen betekenis gehad. Dat is wel gebleken uit de reacties toen de boom gekapt dreigde te worden.”

Het Amsterdamse stadsdeel Centrum besloot de witte paardekastanje in 2006 te laten kappen, nadat onderzoek had uitgewezen dat tweevijfde van de boom door schimmel was aangetast. De Bomenstichting en een aantal buurtbewoners verzetten zich daartegen, omdat de boom overlevingskansen zou hebben. Zij kregen grote internationale bijval, omdat de kastanje in Het achterhuis drie keer wordt beschreven. „Onze kastanjeboom staat van onder tot boven in volle bloei, hij is vol met bladeren en veel mooier dan verleden jaar”, schreef Anne in 1944.

Nadat de rechter de kap had tegengehouden, kon een alternatief voor de boom worden uitgewerkt. Een stalen driehoekige constructie, die 50.000 euro kostte, ondersteunde de boom. De boom kon volgens deskundigen nog vijf tot tien jaar mee. „In mei hebben boomexperts aangegeven dat de boom er goed uitzag, en meer blad had dan voorheen”, zegt Fassbinder.

Windkracht elf

De betrokken adviseurs en constructeurs zijn vanmiddag meteen begonnen met het onderzoek naar de oorzaak. De bouwkundige Rob Hoogendijk, adviseur, wil geen commentaar geven: „We komen nog met een verklaring.” De mannen van Van der Leij Bouwbedrijven zeggen niets te weten. „Ik weet wel dat de boom is bezweken door windkracht elf”, zegt een van hen.

Daar gelooft buurman Charles Kuijper niet veel van: „Het was windkracht elf op straat, niet hier in de binnentuin. Bij de enorme regenval van de afgelopen dagen heeft de boom veel water opgezogen. De boom is topzwaar geworden.” Kuijper baarde enige jaren geleden opzien door een stekje van de boom via eBay te verkopen voor 10.240 dollar, toen bijna 7.000 euro. Dat geld schonk hij aan de Anne Frank Stichting.

Hij is geen nieuwe acties van plan. „Het is afgelopen.” Hij wijst in zijn tuin op enkele piepkleine kastanjebomen, die zijn ontsproten aan de kastanjes van de gevelde reus. „Dat zijn de nieuwe Anne Frankbomen.”

Marktplaats

Op Marktplaats werden vanmiddag al delen van de Anne Frankboom aangeboden. Ene Fred zette „Afgewaaide takken van de Anne Frank boom” te koop met de mededeling: „De meeste zijn al weg! Laatste stukken gaan nu d’ruit.” Er werd al 200 euro op geboden, maar één bieder liet weten: „Dit doe je toch niet.” Heertje noemt dergelijke verkopen ook „weinig elegant” in het licht van de geschiedenis: „Voor veel mensen is de boom via Anne Frank verbonden aan de Jodenvervolging.”