VN: weigeren hoger beroep gaat te ver

Den Haag, 26 aug. Nederland schendt het VN-verdrag voor burgerrechten door veroordeelden in kleine strafzaken geregeld hoger beroep te weigeren. Deze uitspraak doet het VN-mensenrechtencomité in Genève na een klacht van een demonstrant die in 2007 tot 200 euro boete werd veroordeeld.

De demonstrant negeerde een politiebevel om zich van de spoorbaan te verwijderen. De politierechter deed mondeling uitspraak. De verdediging kreeg geen afschrift met een motivering, noch een opgave van het bewijs. De president van het gerechtshof weigerde vervolgens toegang tot het hoger beroep omdat behandeling van de klacht ‘niet in het belang van een goede rechtsbedeling’ is.

Het VN-comité zegt nu dat door de manier waarop de eerste rechter de zaak behandelde het recht op een eerlijk proces in de knel kwam. De advocaat kon zich niet goed voorbereiden. De weigering van het hof om de zaak in hoger beroep te behandelen is volgens het comité van deskundigen een directe schending van artikel 14 lid 5 van het internationale verdrag inzake burger- en politieke rechten waar Nederland bij is aangesloten.

Verlofbeslissing

Ook een zogeheten ‘verlofbeslissing’ waarbij de rechter toegang tot hoger beroep verleent, moet ingaan op de inhoud van de strafzaak. Het strafproces in Nederland voldoet op dit punt niet aan het VN-verdrag. Het comité vraagt het kabinet om de wet te herzien en herhaling te voorkomen.

Het zogenoemde verlofstelsel werd in 2007 ingevoerd om de rechtspraak in kleinere strafzaken te stroomlijnen. Misdrijven of overtredingen waarop niet meer dan vier jaar cel staat of geldstraffen niet hoger dan 500 euro komen sindsdien niet meer vanzelf in aanmerking voor hoger beroep. Volgens advocaat Willem Jebbink, die de zaak aanbracht, wordt in ruwweg de helft van deze zaken sindsdien geen hoger beroep meer toegestaan.

Uitspraken van het mensenrechtencomité zijn niet bindend. Het verdrag is dat wel. Daarin staat dat ieder die is veroordeeld het recht heeft ‘dat opnieuw te doen beoordelen’.