Wilders wil niet verder met 'instabiele CDA'

Den Haag, 3 sept. De formatie van een regering van VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV is mislukt.

PVV-leider Geert Wilders wil niet doorgaan met de formatie van een minderheidskabinet van VVD en CDA, waaraan hij gedoogsteun zou verlenen. Volgens hem heeft de crisis binnen het CDA aangetoond dat deze partij niet stabiel genoeg is om verder te onderhandelen. Hij eiste van het CDA dat de dissidenten hun Tweede Kamerzetel zouden opgeven als het CDA-congres met het regeerakkoord zou instemmen, maar kreeg die garantie niet.

„Een onmogelijke eis”, verklaarde CDA-fractievoorzitter Maxime Verhagen. „Die garantie kun je nooit zo geven.” Wilders’ eis is in strijd met de Grondwet, voegt Verhagen daaraan toe. Daarin staat dat Kamerleden „zonder last” moeten kunnen handelen.

Hoe nu verder? Wat gebeurde er na de brief van Klink bij het CDA? Hoe moet het nu verder met die partij en met de formatie? Lees nieuws en achtergronden door onze politieke redactie zaterdag in NRC Handelsblad. Vanaf 11 uur voor (web)-abonnees ook beschikbaar via de digitale editie.

Tijdens zijn persconferentie in Nieuwspoort zei Wilders herhaaldelijk hoe zeer hij het betreurt dat de formatiebesprekingen mislukt zijn. „Maar het vertrouwen van de PVV in het CDA is de afgelopen tijd tot een dieptepunt gedaald. Ik kan geen zaken doen met een partij waarvan een aantal leden grote twijfels hebben”, zei de PVV-voorman. „Zonder vertrouwen kun je niet onderhandelen, laat staan regeren.”

De VVD wilde wél doorgaan met de formatiebesprekingen. „Op basis van de antwoorden die ik van Verhagen heb gekregen, heb ik de conclusie getrokken dat het CDA stabiel genoeg was om verder te onderhandelen. De PVV heeft, helaas, een andere conclusie getrokken”, aldus Rutte.

De afgelopen week verkeerde het CDA in een diepe crisis nadat onderhandelaar Ab Klink aan de fractie had laten weten dat samenwerking met de PVV voor hem een „onbegaanbare weg” was geworden. Na twee lange dagen van crisisberaad besloot de CDA-fractie woensdagnacht „eensgezind” door te gaan met de onderhandelingen. Ab Klink en de andere twee dissidenten, Ad Koppejan en Kathleen Ferrier, hadden beloofd alsnog het eindresultaat van de onderhandelingen af te wachten en op de inhoud te beoordelen.

Verhagen, die vanavond na Rutte en Wilders een persconferentie gaf, zei het te betreuren dat de formatie was geklapt. „Ik heb wel de spanning weg kunnen nemen in de fractie en bij de VVD, maar helaas niet bij de PVV”, was zijn commentaar.

Na vier weken onderhandelen gaat Informateur Ivo Opstelten nu zijn eindverslag schrijven. Rutte gaat nu, als leider van de grootste partij, zelf een „proeve van regeerakkoord” schrijven. Hij sluit hierbij geen enkele partij uit.