Davids: reactie premier was niet zuiver

Den Haag, 16 jan. Voorzitter Willibrord Davids van de Onderzoekscommissie-Irak vindt dat premier Balkenende deze week „niet zuiver” heeft gereageerd op sommige conclusies van zijn rapport.

Dat zegt Davids vandaag in een interview met NRC Handelsblad, waarin hij terugblikt op de afgelopen week. Dinsdag praat de commissie-Davids met de Tweede Kamer over het rapport.

De commissie, die dinsdag haar rapport aanbood over de politieke steun die Nederland gaf aan de Irak-oorlog in 2003, concludeert dat er geen volkenrechtelijk mandaat was voor de Amerikaans-Britse inval.

Balkenende onderschreef die conclusie niet. Hij zei dat er over de juridische basis voor militair ingrijpen veel discussie is geweest: „Overigens, er bestaan ook binnen de commissie verschillende meningen”, aldus de premier. Hij doelde op het commissielid Van Walsum. Die wijst er in een kanttekening op dat er situaties kunnen zijn waarbij het volkenrecht opzij kan worden gezet. Maar Davids benadrukt dat het toenmalige kabinet-Balkenende juist deze argumentatie nooit heeft gehanteerd. De premier heeft altijd gezegd dat het volkenrecht voldeed en dat er een „sluitende juridische redenering” aan de politieke steun ten grondslag lag.

„Ik vond dat niet zuiver. Omdat hij een beroep deed op een juridische grondslag die de regering destijds welbewust heeft verworpen. Dat schot dat werd gelost door de minister-president was in de verkeerde richting”, aldus Davids, die ook zegt dat Van Walsum zijn conclusies onderschrijft.

Het kabinet kwam afgelopen week bijna ten val door het rapport van de commissie. Dat werd uiteindelijk voorkomen doordat het CDA bereid was te erkennen dat er „met de kennis van nu” een „adequater volkenrechtelijk mandaat” nodig was geweest. Davids noemt dat „een duidelijke compromistekst”. Hij wijst erop dat de argumentatie van de commissie ook in 2003 reeds bekend was. Wat dan wel de nieuwe kennis is, zegt hij niet te weten: „Daar heb ik ook mijn hoofd over gebroken”.

De premier ontkende gisteren beschadigd te zijn door de crisis deze week. Hij zei niet geschrokken of verrast te zijn door het rapport, dat hij „waardevol en gedegen” noemde. En hij had ook niet overwogen af te treden, zei hij.

Lees het hele interview met voorzitter Willibrord Davids van de Onderzoekscommissie-Irak dit weekeinde in NRC Handelsblad. Of lees het interview via het webabonnement in de digitale editie.