Bos: eerste reactie kabinet was 'onzuiver'

Den Haag, 17 jan. Vice-premier Wouter Bos erkent dat het kabinet in eerste instantie een onzuivere reactie heeft gegeven op de uitkomsten van het rapport-Davids.

Hij reageerde daarmee in het programma Buitenhof op uitlatingen van commissievoorzitter Willibrord Davids, dit weekend in NRC Handelsblad. De PvdA-leider zei tevens dat het „niet makkelijk” zal zijn om de komende weken met een gezamenlijke kabinetsreactie op het Irak-rapport te komen.

Bos noemde de nasleep over de politieke steun die Nederland in 2003 aan de inval in Irak gaf een „te belangrijk en te principieel” onderwerp: „Het is een zaak van oorlog en vrede”. De PvdA-leider benadrukte dat dit „geen onderwerp is dat uit te ruilen valt. Het moet helemaal op zichzelf worden bekeken. Ik ben voornemens eruit te komen, maar het zal niet makkelijk zijn. In het internationaal recht bestaat nauwelijks een midden. Dat moet je tot op het bot uitdiscussiëren”, aldus Bos.

Bekijk de aflevering van Buitenhof:

De commissie-Davids, die dinsdag haar rapport aanbood, concludeert dat er geen volkenrechtelijk mandaat was voor de Amerikaans-Britse inval. Balkenende onderschreef die conclusie in eerste instantie niet. Hij zei dat er over de juridische basis voor militair ingrijpen veel discussie is geweest en wees op „verschillende meningen” binnen de commissie zelf. Hij doelde op het commissielid Van Walsum, die in een kanttekening erop wijst dat er situaties kunnen zijn waarbij het volkenrecht opzij kan worden gezet.

Interview met Davids Lees het hele interview met voorzitter Willibrord Davids van de Onderzoekscommissie-Irak dit weekeinde in NRC Handelsblad. Of lees het interview via het webabonnement in de digitale editie.

Davids onderstreepte zaterdag in NRC Handelsblad dat nou juist deze argumentatie helemaal nooit is gehanteerd door het toenmalige kabinet-Balkenende. De premier heeft juist altijd gezegd dat het volkenrecht voldeed en dat er een „sluitende juridische redenering” aan de politieke steun ten grondslag lag: „Ik vond dat niet zuiver. Omdat hij een beroep deed op een juridische grondslag die de regering destijds welbewust heeft verworpen. Dat schot dat werd gelost door de minister-president was in de verkeerde richting”, aldus Davids.

Bos zei het met Davids eens te zijn: „We hebben het niet zuiver weergegeven”. De vice-premier ging in Buitenhof ook in op de vraag wat het betekent dat het rapport van de commissie-Davids in de komende kabinetsreactie „leidend” zal zijn, zoals de regering de Tweede Kamer heeft laten weten: „Leidend is dat de commissie gelijk heeft”, aldus Bos.

Bos zei verder de afgelopen week te hebben gevreesd voor het voortbestaan van het kabinet: „Er waren momenten dat ik niet zeker wist dat we eruit zouden komen”. Gisteren zei ook PvdA-fractievoorzitter Mariëtte Hamer op de VARA-radio dat het kabinet had kunnen vallen. Na de presentatie door Davids ontstond dinsdag grote onvrede bij de PvdA-fractie in de Kamer omdat premier Balkenende de indruk gaf dat het kabinet enkele belangrijke conclusies van Davids verwierp. Ook Bos benadrukte zondag ongelukkig te zijn geweest met het eerste beeld dat er ontstond na de primaire reactie van Balkenende op het rapport: „Het effect was: dit kabinet moet niets hebben van Davids”.