Corporaties en Vogelaar móésten er wel uit komen

Minister Vogelaar kwam in botsing met de corporaties over geld voor veertig probleemwijken. Nu is er een akkoord, maar nieuwe problemen doemen al op.

Den Haag, 18 sept. Op de valreep kwam er, net voor Prinsjesdag, dan toch nog een akkoord tussen de woningcorporaties en minister Vogelaar (Wonen, Wijken, Integratie, PvdA) over investeringen in veertig probleemwijken. Beide partijen hadden daar belang bij, want ze moesten iets laten zien.

Corporaties omdat ze onder vuur liggen om hun enorme vermogens en Vogelaar omdat de wijkaanpak een topprioriteit is van het kabinet. Corporaties en minister hadden een hoogoplopend conflict, omdat het kabinet dreigde om met een heffing de corporatievermogens af te romen. Onlangs was dat reden voor de corporaties het overleg af te breken.

Volgens het akkoord dragen de corporaties de komende tien jaar 2,5 miljard bij aan investeringen in de 40 door Vogelaar aangewezen probleemwijken – door haar aangeduid als ‘aandachtswijken’.

Zijn de problemen tussen kabinet en woningcorporaties hiermee opgelost? Blije gezichten van voorzitter Van Leeuwen van koepelorganisatie Aedes en de bewindsvrouw konden niet verhullen dat weliswaar een belangrijke stap is gezet, maar slechts een eerste. Er ligt namelijk nog een omstreden plan van minister Bos (Financiën, PvdA) om de woningcorporaties eerder dan gepland vennootschapsbelasting te laten betalen.

Aedes-voorzitter Van Leeuwen wees gisteren al op het eerdere „gekissebis” dat de onderhandelingen met Vogelaar de afgelopen maanden verstoorde. Hij doelde op de manier waarop minister Bos zich in de discussie mengde. Bos kwam onverwachts met z’n voorstel de vermogens van de corporaties in vier jaar met 3 miljard euro (750 miljoen per jaar) af te romen om de begroting rond te krijgen.

Partijgenote Vogelaar was uiterst ongelukkig, omdat zo geld aan de volkshuisvesting dreigde te worden onttrokken. Ook zou de verhouding met de corporaties, die naar de rechter wilden stappen om de ‘onteigening’ aan te vechten, worden verpest.

De ‘Bosheffing’ is met het nu bereikte akkoord van tafel. Maar in de Miljoenennota staat dat vervroegde introductie van vennootschapsbelasting voor corporaties vanaf 2008 500 miljoen euro per jaar opbrengt. Zo kan minister Bos toch de staatskas vullen.

De woningcorporaties hopen dat de Tweede Kamer het plan aanpast. Met het gisteren bereikte akkoord hebben de corporaties hun goede intenties getoond, nadat ze dat in februari in hun ‘Antwoord aan de samenleving’ al deden. Dat kweekt goodwil.

Volgens Aedes-voorzitter Van Leeuwen zijn er genoeg argumenten de belastingheffing tegen te houden. „Waarom zouden wij de renteaftrek van hypotheken ongemoeid laten, waar woningbezitters van profiteren, en met een heffing geld uit de sociale huursector te halen? Want dat gebeurt er dan. Dat is een politiek debat waar ik reikhalzend naar uitkijk.’’

De woningcorporaties kregen gisteren steun van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), die zei dat minister Bos „twee miljard euro aan het woonbeleid gaat onttrekken’’. Daarom is ook de Haagse wethouder Norder (Bouwen en Wonen, PvdA), die eerder de vermogensheffing afwees, uiterst kritisch over het belastingplan. „Ik moet nog zien dat ik met de corporaties dan sluitende afspraken kan maken over sociale woningbouw.” Norder vreest dat als de woningcorporaties op deze manier vennootschapsbelasting gaan betalen – zonder aftrekregelingen – zij zich commerciëler gaan opstellen. „Bouwen van sociale woningen wordt dan buitengewoon oninteressant voor hen.”

Volgens Aedes is het belastingplan ook oneerlijk, omdat de woningcorporaties in Bos’ voorstel niet profiteren van allerlei gunstige regelingen, die wel gelden voor commerciële vastgoedfirma’s. Minister Vogelaar erkende gisteren het probleem. Volgens Van Leeuwen moet de speciale positie van maatschappelijke ondernemingen, zoals woningcorporaties, in het burgerlijk wetboek worden vastgelegd met een daarbij passend belastingsysteem.

Maar Van Leeuwen wilde „vandaag ons feestje niet laten verstoren”. Hij benadrukte vooral dat de bewoners van Nederlandse wijken op de corporaties kunnen rekenen.

Privaatfonds voor 40 'aandachtswijken'

• Alle woningcorporaties gaan vanaf volgend jaar tien jaar lang jaarlijks 250 miljoen euro bijdragen in een privaat fonds voor de 40 door minister Vogelaar (Wonen, Wijken, Integratie, PvdA) aangewezen probleemwijken.
• Corporaties dragen bij naar draagkracht, zodat arme corporaties gemakkelijker kunnen investeren. De verplichting komt tot stand door een algemeen verbindendverklaring door minister Vogelaar. Via een systeem van investeringsrechten kunnen corporaties een beroep doen op dit fonds.
• De gelden worden besteed op basis van ‘wijkactieplannen’, waarover gemeenten met minister Vogelaar ‘charters’ sluiten.
• De wijkactieplannen komen tot stand onder regie van de gemeenten in samenspraak met bewoners en maatschappelijke organisaties zoals woningcorporaties. Het gaat ook ook om sociale en economische activiteiten.
• Het fonds staat ook open voor corporaties die actief zijn in andere dan de 40 probleemwijken. Minister Vogelaar wil voor knelpunten buiten de 40 wijken extra middelen beschikbaar stellen. Gemeenten en politiek wilden dit om te voorkomen dat de aandacht voor de 40 wijken ten koste gaat van de rest.
• Corporaties bouwen in 2007-2010 ca. 150.000 huur- en koopwoningen, waarvan 80 procent ook geschikt is voor ouderen, en ze doen meer aan energie-efficiency.