‘Een positief gevoel’ versus ‘louter schone schijn’

Den Haag, 16 sept. Na een rijtoer door zonnig Den Haag las koningin Beatrix vanmiddag de Troonrede voor. Daarna presenteerde minister Wouter Bos (Financiën, PvdA) de Rijksbegroting 2009. De Tweede Kamer debatteert morgen en overmorgen tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen over de plannen voor volgend jaar. De fractievoorzitters van de coalitiepartijen en die van de drie grootste oppositiepartijen nemen hier alvast een voorschot op het belangrijkste politieke debat van het jaar.

Pieter van Geel (CDA): welvaartsverlies wordt eerlijk verdeeld

„Wij hebben een positief gevoel over deze Rijksbegroting. Het kabinet is er in geslaagd het welvaartsverlies – want we worden met name door hogere olie- en voedselprijzen armer volgend jaar – eerlijk te verdelen. Het is sociaal en solide. In een moeilijke economische tijd is het het kabinet gelukt om de meeste Nederlanders er op vooruit te laten gaan. Dat is een knappe prestatie. Dank zij het aardgas hebben we een positief saldo, dat is waar. Maar dat geld wordt niet verjubeld. Het kabinet beheert de miljarden in het Fonds Economische Structuurversterking heel strikt. Daar kan Gerrit Zalm nog een puntje aan zuigen.

Het CDA is erg blij dat werken lonender wordt, met name doordat de WW-premies worden afgeschaft. Dat is erg goed voor de arbeidsparticipatie. Dat sommige ouderen vanaf 2011 moeten meebetalen aan de AOW hebben wij niet bedacht. Maar hoe dat nu is uitgewerkt is goed, met name door de bonus voor de ouderen die doorwerken.

„Wij missen nog een voelbaar resultaat bij het verminderen van de administratieve lasten. Het moet bedrijven allemaal wat gemakkelijker worden gemaakt. Verder plaatsen wij kanttekeningen bij de vernieuwing van de Rijksdienst. Het kan niet zo zijn dat er maar wat formatieplaatsen worden geschrapt en that’s it. De publieke dienstverlening moet veel beter. De burger moet weer vertrouwen krijgen in de overheid, en andersom.”

Arie Slob (ChristenUnie): compliment

„Het is een mooie begroting geworden, zeker gezien de onzekere tijden waarin we leven. Het kabinet gaat door met de noodzakelijke dingen, de overheidsschuld is historisch laag. Dat is een compliment waard. Critici mogen zeggen wat ze willen, het kabinet houdt zich netjes aan de begrotingsregels. Het komt op mij over alsof mensen iets zoeken om commentaar op te hebben.

Ik ben blij om te zien dat het kindgebonden budget nu echt tot stand wordt gebracht, en dat de investeringen in duurzaamheid, jeugd en gezin van de grond komen.

Het ‘Samen Werken’ is door dit kabinet goed geregeld, maar op het gebied van ‘Samen Leven’ is nog wel een wereld te winnen. Er moet meer aandacht en steun komen voor onbetaalde arbeid, mantelzorg voor kinderen en ouders. We zullen met een voorstel komen om vrijwilligerswerk financieel te stimuleren.

Het kabinet moet meer werk maken van het feit dat veel mensen nog steeds hun rechten opeisen zonder te beseffen dat er ook plichten bij horen. Kom nou eens met het handvest verantwoord burgerschap. De samenleving is er rijp voor, er is een grote behoefte aan.”

Mariëtte Hamer (PvdA): deze regering is goed op stoom

„Ik prijs deze begroting. In economisch onzekere tijden investeert onze minister van Financiën fors in werk, wijken, milieu, zorg en onderwijs. En dat zonder de staatsschuld te laten oplopen. Solide en solidair, zo noem ik deze begroting morgen. Deze regering is goed op stoom. Het is nu aan mij, en andere fracties in de Tweede Kamer, om daar een extra ‘push’ aan te geven. Om zo het vertrouwen bij de mensen te wekken. Want daar schort het nog wel aan.

Natuurlijk heb ik ook nog wel een paar noten op mijn zang. Zo zal ik de regering vragen een offensief in te zetten voor het beroepsonderwijs. Dat gaat niet alleen om geld, maar ook om meer bestuurlijke speelruimte voor gemeentes, ik pleit voor ontschotting. Opdat bestuurders in staat worden gesteld de tweelingproblematiek van beroepsonderwijs en jeugdproblematiek aan te pakken. Want als je de cijfers van het mbo en vmbo combineert, zie je dat één op de drie leerlingen afvalt; die moeten zonder diploma de arbeidsmarkt op. Dat zijn vaak dezelfde jongeren die op de wachtlijsten van de jeugdzorg staan.

Ook zal ik ingaan op de onzekerheid die de huidige financiële crisis bij de mensen veroorzaakt. Want het gaat mij niet alleen om werk en wijken, maar ook om de wereld. We moeten ons dus hardop afvragen wat Den Haag tegenover de verwoestende gevolgen van het superkapitalisme kan stellen.”

Agnes Kant (SP): louter symboolpolitiek

„Deze regering zit op de handen. En ergerlijker, ze geeft voortdurend een mooiere voorstelling van zaken dan de cijfers rechtvaardigen. Hoe kan Bos nou beweren dat niemand er op achteruit hoefde te gaan? Ik heb wel eens de indruk dat bewindslieden denken: als ik zeg ergens iets aan te doen, of iets als probleem erken, dan is het probleem al opgelost. Neem die paar conciërges voor scholen in veertig wijken. Als je iets echt belangrijk vindt, zorg je dat iedere school in Nederland een conciërge heeft.

Dit is louter symboolpolitiek, net als al dat gepraat over prachtwijken.

Zelf zal ik pleiten tegen de belasting voor ouderen, het afschaffen van de bijstand voor jongeren tot 27 jaar en de bezuinigingen op de bijzondere ziektekosten. Bovendien is het schandalig dat deze jubelbegroting ouderen en chronisch zieken niet ontziet. Bij onze alternatieve begroting zit een plan voor de ziektekostenverzekering waarbij de nominale premie van 1.100 naar 400 euro gaat. Ook willen wij een heffing invoeren waarmee meer van de gigantische winsten die Shell en Esso met het gas opstrijken, ten goede komt aan de publieke sector: zorg, onderwijs, agenten.”

Mark Rutte (VVD): Holle Bolle Gijs

„Er springen bij deze begroting een paar dingen in het oog. De overheidsuitgaven stijgen met 26 miljard binnen twee jaar, dat is bijna 4.000 euro per werkende Nederlander. De koopkracht van burgers blijft ondanks drie jaar economische groei met pijn en moeite behouden. Het is bizar om te zien hoe de overheid zich als een Holle Bolle Gijs zit vol te eten terwijl de Nederlandse burger daar hongerig naar staat te kijken.

Er is een piepkleine lastenverlichting, maar die wordt niet gedekt, en het positieve begrotingsaldo komt uit de aardgasbaten. Dit is een totaal links kabinet. Over kernenergie wordt niet gepraat, de Bosbelasting [de gedeeltelijke fiscalisering van de AOW, red.] en het generaal pardon zijn er doorgekomen terwijl er nauwelijks iets aan de hervorming van het ontslagrecht is gedaan. Waar blijft het CDA?

Wij zullen pleiten voor een kleine maar krachtige staat. De hervormingen van de sociale zekerheid moeten worden doorgezet, we willen de duur van de WW-uitkering bekorten, de uitkering moeten alleen met de inflatie mee stijgen, niet met de lonen. Onder de 27 krijg je geen bijstand meer. We moeten zo de onderklasse weer activeren.”

Geert Wilders (PVV): slecht kabinet

„Het is allemaal ver onder de maat. Dit is het slechtste kabinet ooit. Het lijkt wel of ze het contact met de werkelijkheid zijn verloren. Er wordt veel te veel geld verspild aan die Vogelaarwijken en asielzoekers. En er is te weinig geld beschikbaar voor lastenverlichting. Die 2,5 miljard lastenverlichting heeft het kabinet alleen maar voor elkaar gekregen door de trukendoos open te trekken. Door de financiële problemen door te schuiven naar 2010 en 2011. De criminaliteit wordt ook onvoldoende aangepakt. Die straatterroristjes kunnen hun gang maar gaan.

Wij hebben een tegenbegroting opgesteld waardoor er vier miljard lastenverlichting naar de burger gaat. De belastingen kunnen omlaag, we geven meer dan het kwartje van Kok terug aan de automobilist en de PVV vindt dat er een miljard extra naar de gezondheidszorg moet. Dat geld kunnen we makkelijk verdienen door fors te schrappen in de ontwikkelingssamenwerking, de kinderbijslag voor gezinnen met meer dan twee kinderen te beperken en cultuursubsidies af te schaffen.

Of er nog iets goeds is aan deze Miljoenennota? Ik geloof dat het kaftje dit jaar wat harder is. Verder kan ik echt niets bedenken.”