Nieuwe oppositieleider kiest voor vertrouwde SP-koers

Vanochtend begonnen de Algemene Politieke Beschouwingen, het jaarlijkse debat over de Rijksbegroting. Het CDA zette de woorden van John F. Kennedy in.

Volg de Algemene Beschouwingen op het liveblog van nrc.nl

Den Haag, 17 sept. Agnes Kant begon wat schuchter, met een licht overslaande stem. Maar vervolgens had ze aan een paar inleidende zinnen genoeg om de aanval te openen. Natuurlijk op de PvdA. „Duidelijk is wel dat het CDA aan het stuur zit. Er is geen nieuwe koers. Eigenlijk is het heel knap wat de minister-president voor elkaar heeft gekregen. Gewoon de VVD inruilen voor de PvdA, en op dezelfde weg doorgaan”, zei de opvolgster van Jan Marijnissen.

Er werd in Den Haag met enige spanning naar uitgekeken; het optreden van de nieuwe oppositieleider tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen. Na de presentatie op Prinsjesdag, gisteren, begon vanmorgen het jaarlijkse debat over de Rijksbegroting. Naar verwachting duurt het debat tot donderdagavond.

Agnes Kant mocht als leider van de grootste oppositiepartij beginnen. De PvdA heeft zich door „het CDA in het pak heeft laten naaien”, zei ze. Verkiezingsbeloftes zijn niet waargemaakt. „Oh ja, er zou een onderzoek komen naar hoe we de oorlog in Irak zijn ingerommeld. En een referendum over het nieuw Europees verdrag. Ze kwamen niet.” Eén belofte was dan wel waargemaakt, de belasting die AOW’ers met een aanvullend pensioen na 2011 moeten gaan betalen. „De PvdA heeft het CDA het draaien geleerd. Ik denk alleen dat de ouderen in dit land u er niet dankbaar voor zijn.”

PvdA-fractieleider Mariëtte Hamer, ook een debutant bij de Algemene Beschouwingen, koos vanmorgen twee momenten uit voor een confrontatie met Kant. De SP zou met een alternatief plan voor zorgpremies rijken bewegen geen premies meer te betalen. Kant bleef gemakkelijk overeind. „Iedereen betaalt in dit land toch verplichte premie?” Hamer bleef bij haar punt. „U verkoopt sprookjes.”

En Hamer probeerde net als D66-leider Pechtold de SP aan te pakken op het gebrek aan visie op internationale ontwikkelingen. Volgens Hamer wil de SP dat Roemenen en Bulgaren niet in Nederland komen werken, maar de partij wil ook geen Europees steungeld aan deze landen geven. Ook dat pareerde Kant. „Wij zijn tegen uitbuiting in Europa.” Met open grenzen haal je die volgens haar binnen. Dat de SP Bulgarije en Roemenië geen geld wil geven klopt, maar dat is om ze te dwingen de corruptie te bestrijden. „U veegt alles op één hoop”, zei Kant.

Nieuwe accenten zette de nieuwe SP-leider niet. „Ik moet u teleurstellen, onder Agnes Kant geen koerswijziging van de SP”, zei ze tegen PVV-leider Geert Wilders. De oneliners waren net als bij Marijnissen goed in orde: „Dit zijn geen koopkrachtplaatjes, maar praatjes.” En: „De bulkarbeider is in opmars.” Maar in haar eerste bijdrage maakte ze het de regering nog niet echt moeilijk.

Om het regeringsbeleid te verdedigen citeerde CDA-fractievoorzitter Pieter van Geel president Kennedy. „Verandering is de wet van het leven. Degenen die alleen naar het verleden kijken, zijn er zeker van de toekomst te missen.” Dat het kabinet te weinig ambitie heeft, betwistte Van Geel. „Kampioen word je niet op de divan.” Het kabinet doet echt wel iets, met de arbeidsmarkt bijvoorbeeld. Van Geel sprak zelfs van een stille revolutie, zoals bij de reïntegratie van uitkeringsgerechtigden en de leerwerkplicht voor jongeren.

VVD’er Mark Rutte probeerde het CDA vooral aan te vallen op een gebrekkige financiële onderbouwing van de kabinetsplannen. „U kunt niet in een speech buiten de Kamer zeggen dat uw belangrijkste doelstelling de gezonde financiën zijn en dan deze gatenkaas verdedigen. U blaast de omvang van de Staat op tot ongekende hoogten.” Van Geel antwoordde dat Rutte precies een jaar geleden veel stampij had gemaakt over de ‘hardwerkende Nederlander’, die te weinig zou profiteren van de economische groei. „Nu heeft de regering wel voor hem gezorgd, en praat u over een gatenkaas.” De begroting is solide, aldus Van Geel. „De staatsschuld is lager dan ooit.”

SP-leider Agnes Kant kwam bij Van Geel ook weer uit de banken. Ze vroeg zich af waarom het CDA bij zo’n solide begroting akkoord gaat met koopkrachtverlies van minima en chronisch zieken. Bij een nieuwe poging van Kant greep de Kamervoorzitter in. Kant was fel, feller dan in haar eigen bijdrage. „Als ik tot twee keer toe geen antwoord krijg, zal ik het tot twee, drie, vier keer aan toe herhalen.”