Proces Wilders van start met regiezitting

Het proces tegen Geert Wilders is begonnen met een regiezitting. Hij liet de hele aanklacht voorlezen en neemt „geen letter” terug.

Amsterdam, 21 jan. Voor Geert Wilders is het simpel. Als wat hij over de islam zegt wáár is, kan het niet strafbaar zijn. Dat de islam een gewelddadige religie is. Dat de Koran een fascistisch boek is dat verboden zou moeten worden. En dat is wat hij in het proces tegen hem probeert aan te tonen. Hij neemt „geen letter terug” van wat hij eerder heeft gezegd. Tegen moslims heeft hij „niets”, mits ze afstand nemen van de Koran.

Gisteren begon het proces tegen PVV-politicus Geert Wilders in de rechtbank in Amsterdam met een regiezitting, een procedurele bespreking. Hij wordt verdacht van groepsbelediging en het aanzetten tot haat en discriminatie. Aan het eind van de zittingsdag werd de zaak verdaagd tot 3 februari. Veel later dit jaar begint dan de inhoudelijke behandeling.

Getuigen

De advocaat van Wilders, Bram Moskowicz vroeg gisteren aan de rechtbank om zeventien getuigen en of deskundigen te mogen ondervragen over de islam. Bijvoorbeeld Mohammed B.,, de moordenaar van Theo van Gogh. En arabist Hans Jansen (Moskowicz: „die wil gráág komen”) en hoogleraar Sackers. Sackers heeft in een advies aan het Openbaar Ministerie geschreven dat de uitlatingen van Wilders volgens hem niet strafbaar zijn. Daar wil Moskowicz hem graag nog eens publiekelijk over ondervragen.

Het Openbaar Ministerie vond eerst zelf ook dat de uitlatingen van Wilders niet strafbaar waren. Maar het gerechtshof in Amsterdam dwong vervolging af nadat een bonte waaier van Wilders-critici daarom had gevraagd. Enkele van hen waren gisteren naar de rechtbank gekomen, zoals advocaat Els Lucas en Mohammed Rabbae (voorzitter van het landelijk beraad Marokkanen en voormalig Tweede Kamerlid voor GroenLinks).

Het OM vond eerst ook dat de uitlatingen van Wilders niet strafbaar waren

Het Openbaar Ministerie vervolgt Wilders nu „met een open blik”, zei officier van justitie Birgit van Roessel gisteren. Samen met discriminatieofficier Paul Velleman is zij aanklager in deze zaak. En de vervolging kán leiden tot het eisen van vrijspraak, had het Openbaar Ministerie de dag voor het proces laten weten.

Advocaat Bram Moskowicz had vanmorgen zichtbaar zin in het proces. Hij gaf bekenden in de zaal een hand, verwelkomde joyeus zijn kantoorgenoten en begroette de PVV-fractie die voltallig op de eerste rij van de publieke tribune zat met een lach.

Steunbetuiging Wilders

De demonstranten zijn bijna de hele ochtend stil. Alleen als tegen negen uur de PVV-fractie arriveert, zonder voorman Geert Wilders, beginnen wat mensen „PVV, PVV”, te scanderen. De fractieleden willen door de bezoekersingang de rechtbank in, maar even later keren ze terug. „We kunnen er niet in. Vol is vol”, glimlacht Martin Bosma. Ze gaan naar een andere ingang.

Een paar honderd mensen demonstreerden gisteren bij de rechtbank van Amsterdam om steun te betuigen aan Wilders. „Fantastisch dat jullie er zijn”, roept Europarlementariër Barry Madlener. Hij is tevreden over de opkomst. „Zoveel mensen had ik niet verwacht. Wij staan op straat en Geert staat achter het hekje”. Daarna gaat hij met een grote Surinaamse vrouw op de foto.

Het is een gemêleerd gezelschap: mannen met een keurige das en een zwarte overjas, zestigers in dikke winterkleding, blonde vrouwen in legging en paar personen met extreemrechtse uitstraling – in bomberjacks met een pitbull achterop.

De van oorsprong Oekraïense Diana Polanski zegt te demonsteren omdat „het Westen naïef is”. „Wij hebben eeuwen gevochten tegen de Turken. Ik weet wat de islam betekent: kinderen worden uit naam van de islam ontvoerd, vrouwen verkracht.” Dan voegt ze toe: „Geert Wilders is geen chauvinist, geen nationalist, maar een patriotist”.

Een grote man met hoed mengt zich in het gesprek. Hij is het niet in alles met Wilders eens: de Koran moet niet verboden worden. „Daarin kun je zien hoe onverdraagzaam de islam is. Dat moet je juist laten zien.”

De meesten vinden het onjuist dat Wilders terechtstaat. Een enkeling, zoals de gepensioneerde Frank de Vries uit Alphen aan den Rijn, vindt het wel goed: „Nu staat ook de islam terecht.” Geen van de Tweede-Kamerleden wilde overigens iets zeggen over de zaak. „Geert voert het woord”, aldus parlementariër Fleur Agema. Ze waren gekomen om hun leider te steunen en voor hem te applaudisseren na afloop van de zittingsdag. Geert Wilders vertelde na afloop, uiterlijk onbewogen, aan de media dat het „een verschrikkelijk gevoel was” om als politicus in het verdachtenbankje te zitten. „Ik hoop het nooit meer mee te maken.” Daarvoor had hij in de rechtszaal gezegd dat hij „met hart en ziel” gelooft dat de vrijheid in Nederland bedreigd wordt. En dat „van al onze verworvenheden vrijheid het meest dierbaar en het meest kwetsbaar is”.

Het Openbaar Ministerie had geen bewaar tegen het horen van de meeste individuele getuigen die waren voorgesteld, zei officier van justitie Paul Velleman. Maar het waren er wel wat veel. En sommigen zouden grotendeels hetzelfde verhaal vertellen, verwachtte Velleman . Tegen één door de verdediging aangedragen getuige bleek het OM specifieke bezwaren te hebben. Mohammed B., de moordenaar van Theo van Gogh, die tot levenslange gevangenisstraf is veroordeeld. Volgens Velleman is tijdens het proces tegen B. gebleken dat hij „warrig” is en „met geen enkele autoriteit” inzage kan geven in de islam.

Wilders zei na afloop de aanwezigheid van B. juist belangrijk te vinden omdat die kan vertellen hoe de islam hem heeft geïnspireerd tot de moord op Theo van Gogh in 2004. De rechtbank maakt over twee weken bekend welke getuigen opgeroepen zullen worden. Op het lijstje van Wilders staan ook NRC-columnist Afshin Ellian en een raadsheer van het Europese Hof voor de rechten van de Mens.

Het Openbaar Ministerie wil Wilders zelf nog laten horen door de rechter-commissaris (onderzoeksrechter).Verdachten worden altijd gehoord over de ten laste gelegde feiten, verklaarde officier Birgit van Roessel, meestal bij de politie. Alleen bij Wilders was dat nog niet gebeurd. Wilders voelt er niets voor. Hij wil wel in de zittingszaal een verklaring afleggen, maar hij heeft „geen enkele behoefte aan een vraag- en antwoordspel” achter gesloten deuren.

Over twee weken gaat de rechtbank ook in op de zogeheten preliminaire verweren. Dat zijn redenen waarom Wilders niet vervolgd zou kunnen of mogen worden die Moskowicz gisteren kon aanvoeren. Hij stelde onder meer dat zijn cliënt terechtstaat bij de verkeerde rechtbank. Den Haag is de voornaamste verblijfplaats van Wilders. Verder meent Moskowicz dat het Openbaar Ministerie zonder dat het gerechtshof daartoe opdracht heeft gegeven de aanklacht heeft uitgebreid (door in de dagvaarding op te nemen dat Wilders ook aanzet tot haat tegen niet-westerse allochtonen en/of Marokkanen).

Verschrikkelijk om in het verdachtenbankje te zittenPvv-leider Geert WildersHet OM zei dat de uitingen van Wilders landelijk verspreid waren en dat daarom elke rechtbank bevoegd is. Voor Amsterdam is gekozen omdat daar de „expertise” in huis is. Ook vindt het OM dat het binnen de opdracht van het hof is gebleven. „Het hof gebruikte de termen niet-westerse allochtonen en Marokkanen al”, zei Van Roessel.

Wilders wil dat het proces zich zo veel mogelijk in de openbaarheid afspeelt. En hij vroeg de officieren daarom de hele dagvaarding van twintig pagina’s voor te lezen. De voorzitter van de rechtbank vond dat te ver gaan en stond toe dat de officier de dubbelingen in de dagvaarding oversloeg. Na afloop van het voorlezen vroeg de rechtbankvoorzitter aan Wilders wat er door hem heen ging – aan zijn gezicht was dat niet te zien geweest. Wilders antwoordde dat hij zat na te denken over de beschrijving van zijn film Fitna in de dagvaarding. Daar ontbrak nog wel wat aan.