CPB toont harde ingrepen partijen

Den Haag, 20 mei. Het Centraal Planbureau (CPB) maakte vanochtend bekend wat de effecten zijn van de voorstellen die politieke partijen doen in de verkiezingen die op 9 juni worden gehouden. Het levert een overzicht op met harde ingrepen en duizelingwekkende getallen.

Twee partijen springen eruit als het gaat om de overheidsfinanciën. De SP en PVV realiseren op lange termijn de minste verbeteringen, waardoor overheidstekorten blijven bestaan en toekomstige generaties een hogere rekening zullen moeten betalen. De SP blijft 13 miljard euro en de PVV 12 miljard euro achter op de hervormingsopdracht die het Planbureau eerder formuleerde.

Ombuigingen

De verschillen tussen de andere partijen zijn kleiner als het om ombuigingen gaat. De VVD verbetert de houdbaarheid van de overheidsfinanciën met 39 miljard, de PvdA met 31 miljard. De rest van de partijen zit daartussenin.

Bij bijna alle partijen daalt de koopkracht van huishoudens, bij CDA, D66 en SGP het meest. Bij GroenLinks blijft de koopkracht gelijk. Bij SP en in mindere mate PvdA verbetert de koopkracht enigszins. CDA, VVD en SGP ontkoppelen de uitkeringen van de contractlonen, wat koopkrachtverlies voor de laagste inkomens betekent. De VVD dringt het overheidstekort het meest terug, gevolgd door het CDA.

De val van het kabinet zorgde voor een zeer korte termijn waarbinnen het CPB te werk kon gaan. Daardoor is volgens CPB-directeur Coen Teulings alleen een „overall beeld” van de koopkrachteffecten geschetst. Het CDA springt er hierbij negatief uit doordat de christen-democraten de zorgtoeslag en kinderopvangtoeslag ingrijpend verlagen.

Banen

De meeste banen worden volgens het CPB gecreëerd door VVD, GroenLinks, CDA en D66. Dat komt doordat deze partijen de arbeidsmarkt hervormen, de sociale zekerheid versoberen, en de AOW-leeftijd verhogen. VVD, GroenLinks en D66 willen ook de ontslagbescherming beperken.

Lees in NRC Handelsblad van vandaag, 20 mei, een nieuwsanalyse over de CPB-doorrekeningen.

Voor (web)abonnees is het artikel vanaf 15.00 uur beschikbaar in de digitale editie.Het CPB becijferde dat de SP het meeste geld uit trekt voor de zorg in de komende kabinetsperiode. De VVD komt met de meest drastische bezuiniging. Voor het eigen risico gaat het CDA uit van 210 euro, de PvdA van een inkomensafhankelijk bedrag tussen de 200 en 600 euro, de VVD van 300 euro, en de SP schaft het eigen risico af. De VVD bezuinigt het meest op het basispakket (2,3 miljard euro), dan de ChristenUnie (1,6 mld) en D66 (1,1 mld). De PvdA komt uit op 0,7 miljard, wat 200 miljoen meer is dan de CDA-besparing. In AWBZ-voorzieningen (bijvoorbeeld de rollator) snijdt de VVD het meest (2,1 mld), daarna D66 (1,9 mld) en komen CDA en PvdA gelijk uit met 0,6 miljard.

De bereikbaarheid verbetert volgens het CPB het meest bij CDA, D66 en PvdA. Het CDA, dat zich onlangs nog tegen de kilometerheffing uitsprak, komt alsnog met een alternatieve kilometerheffing: 4 à 5 cent per kilometer voor iedereen. Vijf andere partijen houden vast aan de bestaande kilometerheffingplannen. Twee partijen (VVD, PVV) zijn tegen een kilometerheffing.

Prijzen koophuizen

De prijzen van koophuizen dalen bij bijna alle partijen, zo berekende het CPB. De plannen van D66 en GroenLinks zorgen voor de grootste prijsdaling. Bij het CDA dalen de huizenprijzen nauwelijks, bij de PVV stijgen ze zelfs licht. De huren gaan bij bijna alle partijen omhoog. Dat verschilt van lichte stijgingen (CDA) tot forse (VVD, SGP, D66). Bij de SP dalen de huren.

Teulings sprak vanmorgen op een persconferentie van een „ingewikkelde uitgangssituatie" door de economische crisis en de levensverwachting die „sneller stijgt dan we vier jaar geleden voor mogelijk hebben gehouden." Het houdbaarheidstekort bedraagt bij ongewijzigd beleid volgens het CPB 4,5 procent van het bruto binnenlands product - 29 miljard euro - gemeten in 2015. Gemiddeld wordt volgens Teulings het houdbaarheidstekort door de partijen met 30 miljard verbeterd.

Van de huidige Tweede Kamer hebben alleen de Partij voor de Dieren en Trots op Nederland van Rita Verdonk het programma niet laten doorrekenen.